Losowa postać

Prev Next

Hestia

  Opiekunka ogniska domowego, Hestia, znana była z tego, że unikała konfliktów i poświęciła się czynieniu na świecie dobra. Nie opuszczała Olimpu, dlatego nie została główną bohaterką mitów.   Hestia była najstarszym z...

Mojry

  Trzy inne córki Zeusa i Temidy: Mojry. Kloto, Lachezis i Atropos tylko z pozoru sprawiały wrażenie potulnych dziewcząt. W rzeczywistości boginie te, przedstawiane jako prządki, decydowały o długości ludzkiego żywota....

Asur

Asur, bóg miasta Asur, stał się z biegiem czasu bogiem państwa i mocarstwa asyryjskiego. Jako „bóg asyryjski” przybrał właściwości swego narodu. Jest więc wojowniczy, patronuje wojnom swego ludu, sztandar jego...

Zeus

  Bez jego woli na ziemi nic się nie działo. Z jego rozkazu świeciły gwiazdy i Księżyc, panowali i upadali najwięksi królowie, rozpętywały się wojny i nastawał czas pokoju.   Dzieciństwo Zeusa nie...

Syreny

  Starożytni Grecy wyobrażali sobie syreny jako pół kobiety, pół ptaki, zamieszkujące sfery niebiańskie i Hades. Syreny niebiańskie grały na instrumentach i śpiewały podczas gdy podziemne opłakiwały dusze zmarłych, przez co...

Amazonki

  To mityczne plemię żyło gdzieś na północny wschód od Hellady. Ich królestwo umiejscawiano początkowo w dzikiej Tracji, potem u wybrzeży Morza Czarnego, a wreszcie, kiedy i tamte okolice zostały zbadane,...

Demeter

  Przedstawiana z bukietem kłosów, była uosobieniem życia osiadłego, ładu społecznego i macierzyństwa. Jej mądre czyny i postanowienia zmieniły świat ludzi na lepszy   Demeter była córką Kronosa i Rei. Tak samo jak...

Orion

  Orion, syn Euryale (córki Minosa) i Posejdona. Był mężczyzną wyjątkowo urodziwym i tak olbrzymim, że gdy stąpał po dnie morza, miał głowę ponad falami. Jego pierwszą żoną była Side, która...

Inana

Królowa Niebios – najważniejsze bóstwo żeńskie Mezopotamii. Bogini miłości i walki oraz planety Wenus. Przekazy przedstawiają ją jako córkę Ana lub Nany. W żadnej z zachowanych opowieści nie ma wzmianki...

Marduk

Pierwotnie był Marduk tylko bogiem miasta Babilonu, potem (od ok. 1700 r. p.n.e.) bogiem najwyższym, narodowym zjednoczonej Babilonii. Usunął w cień przede wszystkim boga-króla Enlila i zajął jego stanowisko. Później...

Ciekawostki

Prev Next

Geneza Chrześcijaństwa

Geneza Chrześcijaństwa

Chrześcijaństwo wyszło z judaizmu i przez pewien czas utrzymywało z nim silne związki. Dlatego już na początku nowej ery wyłoniły się dwie grupy wyznawców Chrystusa: judeochrześcijanie - Żydzi, którzy przyjęli...

Złote runo

Złote runo

Czym było złote runo, które Jazon miał zdobyć i przywieźć do Jolkos? Otóż baran o złotej sierści był darem Hermesa dla bogini mgły i chmur Nefele, żony Atamasa, władcy miasta...

Arabski etos rycerski

Arabski etos rycerski

W okresie przedmuzułmańskim życiem beduinów na Półwyspie Arabskim kierował etos rycerski, nazywany ird lub muruwwa. Byfy to wszelkiego rodzaju nakazy tradycji dotyczące tego, co można by nazwać moralnością postępowania. Etos...

Łuk Tytusa

Łuk Tytusa

Relief na Łuku Tytusa w Rzymie ukazuje żołnierzy rzymskich z łupami zrabowanymi w Świątyni Jerozolimskiej po zdobyciu miasta w 70 r. n.e.  

Olimpia

Olimpia

Olimpia była prawdziwie nowoczesnym centrum sportu Zawodnicy mieli do dyspozycji wiele budowli stworzonych dla ich wygody. Wiadomo, że działała tam szkoła zapasów, boiska sportowe, gimnazjon, łaźnia, a także położony w...

Błądząca i ślepa

Błądząca i ślepa

W średniowieczu bardzo popularne było symboliczne przedstawianie Kościoła i Synagogi w personifikacji. Synagogę, jako postać błądzącą i ślepą na ewangeliczną naukę Jezusa, ukazywano z zawiązanymi oczami.

Bazylika Betlejemska

Bazylika Betlejemska

Jest rzeczą niezwykle interesującą, ze Bazylika Betlejemska uniknęła zniszczeń w czasie najazdu perskiego w VII w. n.e. Na fasadzie znajdowało się bowiem - dziś już nieistniejące- malowidło przedstawiające pokłon Trzech...

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu i jego okolic charakteryzuje się istnieniem ogromnej liczby podziemnych grot, wykorzystywanych niegdyś jako magazyny czy izby, w których chroniono się przed upałami.

Ojczyzna Arabów

Ojczyzna Arabów

Najstarsze dzieje Arabów i innych ludów semickich są związane z Półwyspem Arabskim, skąd ludy te rozprzestrzeniły się na rozległe obszary Bliskiego Wschodu i Aftyki Północnej.

Najstarszy wizerunek Jezusa

Najstarszy wizerunek Jezusa

W Bazylice św. Sabiny w Rzymie zachował się unikatowy zabytek z V w. n.e. - cyprysowe drzwi. Wśród zdobiących je scen biblijnych pojawił się najstarszy znany dziś wizerunek Jezusa na...

Losowy cytat

Prev Next

Marcin Luter

Marcin Luter

Im mniej słów, tym lepsza modlitwa.

Budda (Mahawagga 1, 21)

Budda (Mahawagga 1, 21)

„Zapalił to ogień pożądania, ogień nienawiści, ogień niewiedzy, zapalił to lęk przed narodzinami, starzeniem się, śmiercią, zmartwieniem, biadaniem, cierpieniem, przygnębieniem i rozpaczą (...). Mając to na uwadze uczeń biegły (w...

staropers. humata, huchta, hwareszta

staropers. humata, huchta, hwareszta

Żywię dobre myśli, dobre słowa i dobre uczynki. Wyrzekam się złych myśli, złych słów i złych uczynków

Koran, 78, 1

Koran, 78, 1

Według legendy wkrótce nastąpiło drugie objawienie, które tak przeraziło Mahometa, że w popłochu uciekł do domu, gdzie poprosił swą żonę, aby nakryła go czymkolwiek. Wtedy Gabriel miał powiedzieć: „O ty,...

Cyprian z Kartaginy

Cyprian z Kartaginy

Poza Kościołem nie ma zbawienia.

Budda do Anandy

Budda do Anandy

„Anando, gdyby żadnej kobiety nie przyjęto do zakonu (sanghy), Dobre Prawo trwałoby 1000 lat, ale teraz czystość i świętość długo się nie utrzymają i prawo przetrwa 500 lat”

Anonim

Anonim

Kiedy życie rzuca cię na kolana, jesteś w idealnej pozycji, do modlitwy!

Mahatma Gandhi

Mahatma Gandhi

Przyjazne studiowanie religii świata jest świętym obowiązkiem.

Ksenofanes z Kolofonu

Ksenofanes z Kolofonu

Nie było ani nie będzie człowieka który by wiedział coś pewnego o bogach i o wszystkim, o czym mówię. Jeśliby nawet komuś udało się przypadkiem powiedzieć na ten temat coś...

Richard J. Foster

Richard J. Foster

Serce Boga jest najbardziej wrażliwe i najczulsze ze wszystkich. Żaden akt nie pozostanie niezauważony, bez względu na to jak jest niewielki.

Kategoria: Chrześcijaństwo
Opublikowano

Imię pierwszego patriarchy Abrahama, Księga Rodzaju czy Księga Początków, będąca pierwszą księgą Biblii i zarazem przekazującą wiadomości o jego dziejach, wyjaśnia następująco: „Imię twoje będzie Abraham, gdyż ustanowiłem cię ojcem mnóstwa narodów" (Rodz. 17, 1-9, zwł. 17,5). Według wcześniejszych przekazów patriarcha ten nosił imię Abram, znane szeroko na terenie semickim. Uważa się, że imię Abram jest identyczne z imieniem Abiram, oznaczającym „ojciec mój (tzn. Bóg) jest wzniosły, „wielki". Imię to występuje też w tekstach z Ugarit, owego wielkiego miasta, które istniało do 1200 r. p.n.e., a jego ruiny zwane Rasesz-Szamra znajdują się niedaleko portu Latakije w Syrii. Pojawia się też w tekstach z Tell Mardich, sztucznego wzgórza kryjącego ruiny miasta Ebla. Miejscowość ta znajduje się ok. 60 km. na południe od miasta Chaleb, (Aleppo), w północnej Syrii. W wielu tekstach spotykamy je tam w formie Abiramu. A teksty te pochodzą z okresu od XXV do XXIII w. p.n.e. Było to więc imię szeroko znane i popularne, także wśród innych plemion i ludów semickich.

 

Dzięki odnalezieniu wielu dokumentów ukrytych przez wieki na terenach Iraku, Syrii i Palestyny postać Abrahama ukazuje się dziś w nowym świetle. Przyjmuje się, że należał on prawdopodobnie do jednej z grup półkoczowniczych przybyszów, którzy pomiędzy rokiem 2000 a 1700 p.n.e. z obrzeża pustyni syryjsko-arabskiej i Mezopotamii przeniknęli na tereny Kanaanu, czyli azjatyckiego wybrzeża Morza Śródziemnego, a więc dzisiejszej Syrii, Libanu i Izraela oraz Jordanii. Uważa się na ogół, że był on współczesny Hammurabiemu (1728- 1686 p.n.e.). Niektórzy nowsi autorzy próbują datować jego działalność na niespokojne czasy okresu zwanego El-Amarna, przypadającego na pierwszą połowę XIV w. p.n.e., ale przytaczane argumenty są mało przekonujące, toteż pozostajemy przy wcześniejszej hipotezie. Plemię Abrahama przebywało przez pewien czas w Babilonii w pobliżu miasta Ur, zwanego Chaldejskim. Potem pod wodzą naczelników, do których należał ojciec Abrahama, Terach, wędrowało wzdłuż granic Mezopotamii na zachód do Haranu, półpustynnej krainy na północnych krańcach Pustyni Arabskiej. Stamtąd po pewnym pobycie ruszyło już pod wodzą Abrahama, gdyż tam zmarł jego ojciec, dalej od Kanaanu, a więc na tereny Palestyny. Przyczyną tej wędrówki -jak to ukazuje późniejsza tradycja zachowana w Księdze Judyty (5, 6-9) - były względy religijne, ale można też przyjąć, że spowodowała ją też sytuacja polityczna i społeczna na tych terenach. Według Księgi Rodzaju (12,1-3) uczynił to na rozkaz Jahwe. Ta sama księga nazywa go Hebrajczykiem (14, 13), gdyż według biblijnej genealogii miał jego przodkiem być Eber (Ueber 11, 16), czyli miał być potomkiem grupy plemion zaliczanej do tzw. Chabiru. Ich cechą wyróżniającą było nie tylko powiązanie etniczne, ile sposób życia. Tradycja biblijna ukazuje też, że przez swojego brata Nachora był spokrewniony z Aramejczykami (Rodz. 22, 20-24), przez swojego syna Izmaela z Izmaelitami, będącymi przodkami późniejszych plemion arabskich, przez swego syna Izaaka i wnuka Jakuba, zwanego też Izraelem, z plemionami izraelskimi, a przez swoją żonę Keturę z grupą plemion północno i południowo-semickich i przez swego bratanka Lota z Noabitami i Ammonitami (Rodz. 19, 36-38).

 

W Kanaanie Abraham zatrzymywał się w Sychem, Betel, Hebronie i w Beerszewie. Przez jakiś czas przebywał w Egipcie, skąd wrócił do Kanaanu, krainy, którą Jahwe przyobiecał jemu i jego potomstwu, tam walczył zwycięsko z królem Kedorlaomerem i jego sprzymierzeńcami, a po zwycięstwie spotkał króla Uru Salim Melchizedeka, który mu błogosławił (Rodz. 14,1-24). Według tejże tradycji (Rodz. 25,7-11) Abraham miał umrzeć w wieku 175 lat i został pochowany w grocie Machpela, na wschód od Mamre, koło Hebronu. Istota tych opowieści sprowadza się do tego, że jego doświadczenie osobiste sprawiło, że wybrał on sobie jedno bóstwo opiekuńcze, boga, którego nazwał El-Szaddaj („El gór"), a którego potem tradycja biblijna utożsamiła z Jahwe. Temu bogu Abraham zawierzył całkowicie i z nim się związał do końca, do tego stopnia, że gotów był mu poświęcić własnego, jedynego syna Izaaka. Z tym bogiem zawarł przymierze, którego znakiem stało się obrzezanie (Rodz. 15,6; 1 Mach. 2,52; Gal. 3,6), a ten bóg (nazwany później Jahwe) poczytywał mu to za wielką zasługę.

 

Już według najwcześniejszych tradycji życie i czyny Abrahama sprowadziły błogosławieństwo na wszystkie narody (Rodz. 12,3). Obdarzono go też tytułem proroka (Rodz. 20, 7). W późniejszych tradycjach jego znaczenie wzrasta, a Jahwe staje się Bogiem Abrahama (Rodz. 26, 24; Ks. Wyjścia 3,6; 1 Król. 18, 36; Ps. 47, 10; 2 Kron. 30,6; Mat. 22,32). Jemu Bóg udzielił wspaniałych obietnic (Ks. Wyjścia 2,24; Powt. Pr. 1, 18; 2 Król. 13, 23). Biblia ukazuje Abrahama jako przyjaciela Jahwe (Iz. 41,8; 2 Kron. 20,7; Dan. 3,35; Jak. 2,23), jego sługę (Ps. 105,6), „wielkiego ojca narodów, któremu w chwale nikt nie dorównał" (Syr. 44, 19-23). Chociaż Izraelici nie nazywają się synami Abrahama, gdyż są „synami Izraela", to Izrael jest jego potomstwem (Iz. 41,8; Jer. 33, 26; Mich. 7,20; Ez. 33,24), a Abraham jest ojcem Izraela (Iz. 51,2), ojcem wszystkich wierzących (Rzym. 4,11).

 

Jego życie ozdobiono w późniejszym judaizmie cudami i legendami, a jego grób w Hebronie otoczono wielką czcią. Jako nosiciel obietnic Jahwe stał się dla Żydów „naszym ojcem Abrahamem", a jego sprawiedliwość zapewnia jego potomkom królestwo niebieskie. Te jego cechy uznało też i przejęło chrześcijaństwo i islam. Dlatego z postacią Abrahama wiąże się początki kultu Jahwe u plemion izraelskich. Z jego też czasami i z jego działalnością łączy się początki judaizmu. Jego postawa według tradycji biblijnej i talmudycznej miała stanowić źródło religii nazwanej później judaizmem. Patriarcha ten, którego jeszcze dziś wyznawcy judaizmu nazywają Abraham awinu (czyli „Abraham nasz ojciec"), jest według tradycji biblijnej potomkiem Sema i protoplastą plemion izraelskich. Ich skomplikowana historia trwała kilka wieków. Wiodły koczowniczy tryb życia, który poznajemy także z wielu analogicznych przekazów pozabiblijnych.

 

Plemiona hebrajskie (nazwane później izraelskimi) jeszcze przez kilka wieków wiodły podobny tryb życia jak ich praojciec Abraham i jego plemię. Zmęczone suszą i grożącym w Kanaanie głodem, szukały ratunku na żyznych ziemiach Egiptu, gdzie jego władcy zmuszali je do ciężkiej pracy, nieznośnej dla koczowników. Wyzwolił je stamtąd i wyprowadził Mojżesz, który nadał im trwałą organizację, wyposażył w Prawo i ujął w nowe formy ich wierzenia.

 

Tradycja ukazuje Mojżesza jako przywódcę swojego ludu, jego organizatora i prawodawcę. Dokładne ustalenie, jaki był jego wkład w dzieło, które mu się przypisuje - niezależnie od tego, co na fundamentach przez niego położonych zbudowali jego następcy - nie jest sprawą łatwą. Jego głównym politycznym dziełem było obudzenie poczucia przynależności do wspólnoty etnicznej różnych plemion wywodzących się z jednego pnia, czyli - mówiąc językiem współczesnym - obudzenie ich świadomości narodowej. Główna rola Mojżesza jako prawodawcy polegała na wprowadzeniu do społeczności, zawdzięczającej jemu początki istnienia, zasad normujących jej życie społeczne, zasad opartych na doświadczeniu i doskonałej znajomości ludzkiej natury. Wydaje się też, że jako człowiek wykształcony spisał niektóre prawa i opisał wydarzenia (Ks. Wyjścia 17,14), choć jest dziś niemożliwe ustalenie, jak daleko sięgała jego działalność pisarska. Nie ulega wątpliwości, że zapoczątkowała ona ów długi proces literacki, którego rezultatem stał się Pięcioksiąg, czyli Tora, będący podstawowym dokumentem judaizmu. Mojżesz odegrał też ważną rolę w ukształtowaniu religii plemion izraelskich, choć i tu niełatwo ustalić jego osobisty wkład. Wydaje się, że można mu przypisać przyjęcie kultu Jahwe przez plemiona izraelskie, zwłaszcza grupy Józefa. Z nim wiąże się też początki monoteizmu, o którym mógł słyszeć w Egipcie. Wysnuł jednak właściwe wnioski z niepowodzeń reformy Echnatona. Nie związał więc kultu tego boga tylko z pewnymi kołami, ale z całym swym ludem czyniąc zeń bóstwo ponadczasowe i ponadklanowe ogniwo łączące różne plemiona mimo różnych interesów szczegółowych. On zapoczątkował rozwój tej religii w kierunku monoteizmu.

 

Z postacią Mojżesza wiąże się też Dekalog. Dekalog jest według Biblii najstarszym elementem izraelskiego prawodawstwa. Nazwą „dekalog", pochodzącą z greki i oznaczającą dosłownie „dziesięć słów" (Deka logoi), czyli dziesięcioro przykazań, określa się zbiór nakazów i zakazów, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej. Tradycja biblijna umieściła nadanie dekalogu w specyficznej sytuacji, ukazując go jako prawo, które sam Bóg nadał swemu ludowi za pośrednictwem Mojżesza. Koncepcja ta jest charakterystyczna dla literatury starotestamentowej na skutek działalności proroków i reformy religijnej, przeprowadzonej pod ich wpływem przez króla Jozjasza, zwanej reformą deuteronomiczną. Tradycja ta upatrywała najważniejszy punkt dzieła Mojżesza w jego roli pośrednika w nadaniu prawa u stóp świętej góry. Niezależnie od oceny poszczególnych wydarzeń można się zgodzić, że w tym, co ukazano w Biblii jako teofanię, czyli objawienie się Boga i nadanie prawa na górze Synaj, zwanej także Horeb, dzieło Mojżesza miało swój całościowy punkt centralny. Tam bowiem uwidoczniła się jego rola wodza ludu i organizatora. Można też przyjąć, że opierając się mniej lub bardziej na ustalonych zwyczajach i znanych zasadach prawnych, postarał się o uporządkowanie stosunków społecznych wśród swego ludu, odpowiednio do nowych warunków jego istnienia. Trudno nam dziś stwierdzić, jakie konkretne, szczegółowe prawa, ozdobione potem autorytetem majestatu Bożego nadał Mojżesz swemu ludowi. Można przyjąć za Biblią, że właśnie najstarszym prawem plemion izraelskich było te „dziesięć słów", czyli Dekalog, którego trzy wersje przechowały się w Pięcioksięgu, dwie w Księdze Wyjścia (20, 2-17; 34, 14-26) i jedna w Księdze Powtórzonego Prawa (5, 6-21). Żadna jednak z tych wersji nie jest pierwotna. W swej najstarszej formie składały się nań, zapewne krótko ujęte nakazy i zakazy, tak że nie było trudno spisać je na dwóch kamiennych tablicach, jak o tym mówi tradycja biblijna (Ks. Wyjścia 24,12). To prawo zawarte w Dekalogu stało się istotą religii izraelskiej. W ciągu następnych wieków stale wracano do niego i zestawiano z nowymi sytuacjami. Choć obecna jego forma wskazuje, że jest to zbiór zasad prawnych, regulujących życie pasterzy i rolników, odnoszący się do społeczności prowadzącej osiadły tryb życia, to jednak niektóre prawa w rozdziałach następujących po Dekalogu, nazywanych dziś „Kodeksem Przymierza" (Ks. Wyjścia 20-22-23, 19), zdają się pochodzić z okresu koczowniczego i można w nich dopatrywać się śladów działalności Mojżesza. Wiele z tych przepisów i praw wykazuje podobieństwo do praw ludów sąsiednich. Podobne sformułowania spotyka się w prawach sumeryjskich.

 

Lud niewiadomego pochodzenia, który już w trzecim tysiącleciu stworzył na terenie Mezopotamii wysoką kulturę zaświadczoną przez liczne dokumenty pisane, to Sumerowie. Byli oni jednymi z pierwszych, którzy wynaleźli pismo, pierwsze formuły matematyczne i geometryczne, spisali swe mity, tworząc pierwsze dokumenty i księgi religijne. Utrwalone na glinianych tabliczkach koncepcje społeczne, prawodawcze i religijne widoczne są do dziś w różnych dziedzinach cywilizacji i kultury ukształtowanej w rejonie Morza Śródziemnego, a będącej podstawą kultury określanej mianem zachodniej, do której przecież i nasza się zalicza. A teksty sumeryjskie należą do najstarszych, jakie znamy. Toteż jeden z sumerologów, Samuel Noach Kramer, zatytułował swą książkę, tłumaczoną zresztą na polski, „Historia zaczyna się w Sumerze". Nie znaczy to, że był to jedyny taki ośrodek kultury, ponieważ i w starożytnym Egipcie rozwinęły się podobne idee i powstała literatura piękna w okresie Starego Państwa (ok. 2778-2263 p.n.e.), tylko że papirusy z tych czasów uległy zniszczeniu. Jednakże w rękopisach z okresu Średniego Państwa (2160-1788 p.n.e.) zachowało się kilka sławnych dzieł tamtej epoki, jak księgi mądrości, Nauka Kaigumeni, z końca trzeciej dynastii, czy Nauka Ptahhotepa, datowana na czasy piątej dynastii. Szczególnie jednak Teksty Piramid i później Teksty Sarkofagów, stanowiące specyficzną kompilację różnych utworów religijnych, wskazują, że problemy teologiczne także były przedmiotem zainteresowania starożytnych Egipcjan w owych czasach, a do tekstów tych obok formuł religijnych włączono także fragmenty utworów świeckich. Jednak z terenów Sumeru dysponujemy znacznie większą ilością źródeł prawniczych.

 

Prawa sumeryjskie były bardziej humanitarne niż prawo izraelskie, gdyż nie było w nich okrutnej zasady „oko za oko, ząb za ząb", czyli zasady talionu, zwanej po łacinie lex talionis. Wprowadzały bowiem odszkodowanie pieniężne w miejsce kar fizycznych. Już w XIV w. p.n e. Urukagina, król Lagasz, sławił się, że przywrócił wolność i sprawiedliwość uciskanym obywatelom, położył kres bezprawiu, a wdowy i sieroty otoczył opieką. Znany jest też kodeks Ur-Nammu, założyciela trzeciej dynastii Ur z XXI w. p.n.e. Z tego miasta -jak wiadomo - pochodził Abraham. Innym zbiorem praw jest Kodeks Hammurabiego będący pierwszą kodyfikacją praw asyryjskich i babilońskich. Spotyka się w nim takie sformułowania: „Nie znieważaj boga, nie lekceważ bogini; nie lekceważ ojca i matki; nie mów „jest" zamiast „nie ma"; nie przelewaj krwi swego bliźniego (...)". Pewne podobieństwa z Dekalogiem można też dostrzec w tekstach egipskich, w których np. 125 rozdział Księgi Umarłych, mówiący o stawieniu się zmarłego przed sądem Ozyrysa w otoczeniu 42 sędziów, wymienia takie fragmenty z jego rachunku sumienia w tzw. spowiedzi negatywnej: „Nie popełniłem niesprawiedliwości, nie rabowałem, nie byłem chciwy, nie kradłem, nie zabijałem ludzi, nie zmniejszałem korca (...), nie ukradłem niczego, co należało do świątyni, nie powiedziałem kłamstwa, nie znieważyłem boga, nie dopuściłem się cudzołóstwa, nie czyniłem rzeczy bezwstydnych (...)". Także prawa hetyckie zawierają sformułowania podobne do tych, które znajdują się w prawodawstwie izraelskim.

 

Zresztą i w kręgach innej kultury spotyka się podobne zakazy. Przykładem tego może być buddyzm, gdzie mówi się, że sam Budda, czyli Gautama, ustanowił pięć zakazów (=pańcza sila), które wymienia Dhammapada (246 nn). Mówi się tam, że nie wolno:

1) odbierać życia,

2) mówić rzeczy nieprawdziwych,

3) brać tego, czego się nie otrzymało,

4) chodzić do cudzej żony,

5) używać napojów upajających.

 

Konfucjusz zaś ukazywał jako wytyczną dla całego życia wzajemność, ujmując tę zasadę w słowa; „Jeśli sam nie chcesz, by ci czegoś nie uczyniono, nie czyń tego innym". Zresztą i w Pięcioksięgu wyróżnia się Dekalog etyczny (Ks. Wyjścia 20, 2-17, Powt. Pr. 5,6-21) oraz Dekalog rytualny, uważany za starszy (Ks. Wyjścia 34, 14-26), gdyż poświęca więcej uwagi sprawom kultu. Dekalog ujął w krótkiej formie istotne nakazy stanowiące podstawę ludzkiej moralności, i to nie tylko moralności religijnej. Dekalog według tradycji biblijnej wiąże się z postacią Mojżesza i z jego działalnością. Jego konkretnym celem była regulacja prawna warunków życia plemion izraelskich, które zanim ukształtowały się w takie związki, przeszły proces historycznego rozwoju. Proces ten zresztą potwierdza i tradycja religijna, wywodząca ich początki od tzw. Patriarchów, czyli praojców, którymi byli Abraham, Izaak i Jakub. Abrahama, syna Teracha, bowiem w Księdze Rodzaju, poczynając od rozdziału 12, tradycja biblijna przedstawia jako praojca plemion izraelskich, jako tego, który z dalekiego Ur Chaldejczyków, czyli z Mezopotamii, przez Haran, gdzie pochował ojca, przybył do Kanaanu, czyli krainy na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego i tu zaczął oddawać cześć Bogu Jahwe. Przybywszy bowiem do tej ziemi „zbudował ołtarz Panu i wzywał jego imienia".

 

Dekalog więc to nazwa, którą określamy zbiór nakazów i zakazów będących według Biblii najstarszym elementem izraelskiego prawodawstwa, a zarazem zbiór praw, który stał się podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej. Prawo zawarte w Dekalogu i wyrosłe wokół niego stało się istotą religii żydowskiej, a potem także stało się istotnym elementem chrześcijaństwa, które rozwinęło się na podłożu tej starożytnej religii. Choć powstanie Dekalogu wiąże Biblia z działalnością Mojżesza, umieszczaną przez krytykę biblijną w XIII w. p.n.e., to jednak dziś wiemy, że nie był to zbiór najstarszy, że o ponad tysiąc lat starsze były kodeksy praw sumeryjskich, bardziej nawet humanitarnych niż prawodawstwo biblijne. Zresztą prawa zawarte w Dekalogu wykazują wiele podobieństwa do starszych praw innych ludów starożytnego Bliskiego Wschodu. Podobne sformułowania znajduje się w prawach asyryjskich czy babilońskich, a także w tekstach egipskich. Zresztą analogiczne zasady spotyka się też na terenie innych kultur, np. w buddyzmie czy konfucjanizmie. Wskazuje to, że Dekalog ujął w krótkiej formie zasady będące podstawą nie tylko religijnej, ale wszelkiej ludzkiej moralności.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaChrześcijaństwoW kręgu starego testamentu
| + -