Losowa postać

Prev Next

Ja'uk

  Poza trzema boginiami Koran wymienia jeszcze kilku innych idoli czczonych w czasach dżahilijji. Są to: Ja'uk, Jaghus, Nasr i Wadd. Ja'u k (pol . ostrzegający) czczony pod postacią posążka konia,...

Satyrowie

  Satyrowie mieli postać ludzką, choć biegali na koźlich nogach pokrytych sierścią. Nie grzeszyli urodą - strzygli końskimi uszami, a ich twarze szpecił szeroki nos, czasem rogi i zmierzwione włosy. Braki w...

Sin

Pierworodnym synem Enlila był Sin, bóg i uosobienie księżyca, wybitna, w istocie swojej dobra i życzliwa postać panteonu babilońskiego i asyryjskiego. Nazywano go panem i ojcem bogów i ludzi, władcą...

Nike

  Skrzydlata bogini, towarzyszka Ateny, uosabiała zwycięstwo. Sama decydowała, po czyjej stronie stanąć w boju. Każda istota ziemska i niebiańska marzyła o przychylności córki tytana Pallasa i bogini rzeki zaświatów, Styks. Nike...

Hefajstos

  Upokarzany, kulawy i brzydki bóg ognia uczynił swoją domeną rzemiosło. Miał doskonały warsztat kowalski w czeluściach Etny. Tam w trudnej robocie kowalskiej pomagali mu jednoocy cyklopi.   Syn Zeusa i Hery miał...

Muzy

  Piękne córki Zeusa i Mnemosyne, patronujące starożytnym sztukom i naukom, stanowiły nieodłączne towarzystwo Apolla. Artyści z niecierpliwością czekali na ich nadejście i pomoc w twórczych mękach...   ARTYBUTY ERATO (Umiłowana) - muza poezji miłosnej,...

Babbar - Szamasz

Babbar-Szamasz, (główny?) bóg solarny. Uosabia dodatnie dla człowieka siły słońca. Oprócz tego, jak często bóstwa solarne, ma znaczenie wysoce etyczne. Przenika serca ludzkie, zna myśli i zamiary, karci złych i...

Al-Fals

  Plemię Tajj czciło Al-Falsa, którego wyobrażał czerwony występ w czarnej skale o antropomorficznych kształtach. Jego świątynia była otoczona świętym obszarem zwanym hima, gdzie znajdowali azyl zbiegowie i uciekinierzy. Obok sanktuarium...

Syreny

  Starożytni Grecy wyobrażali sobie syreny jako pół kobiety, pół ptaki, zamieszkujące sfery niebiańskie i Hades. Syreny niebiańskie grały na instrumentach i śpiewały podczas gdy podziemne opłakiwały dusze zmarłych, przez co...

Chejron

  Chejron urodził się ze związku tytana Kronosa i nimfy Filyry. Apollo i Artemida przekazali mu cenną wiedzę, ucząc go sztuki leczenia oraz myślistwa. Centaur udzielał porad w grocie u stóp...

Ciekawostki

Prev Next

Zburzenie Świątyni Jerozolimskiej

Zburzenie Świątyni Jerozolimskiej

Świątynia w Jerozolimie stanowiła symbol jedności i niepodległości Żydów. Dlatego jej zburzenie było wielką narodową tragedią. Po 70 r. n.e. nigdy nie została już odbudowana. Obecnie przed hotelem Holy Land...

Nigdy nie ufaj...

Nigdy nie ufaj...

Odyseusz słynął ze sprytu i mądrości. Chętnie też słuchano jego rad. Szczególnie dobrze wyszedł na nich Agamemnon, który toczył długą wojnę z Trojanami. To właśnie Odyseusz był pomysłodawcą najsłynniejszego fortelu...

Hermes

Hermes

Hermes w starożytności był przedstawiany jako chłopiec lub brodaty młody mężczyzna. Nosił grecki kapelusz z szerokim rondem (czasami znajdowały się na nim skrzydła), na nogach zaś miał uskrzydlone sandały. Wyglądem...

Delfickie przepowiednie

Delfickie przepowiednie

Plutarch, grecki filozof i biograf, pochodzący z pobliskiej Cheronei, pełnił przez pewien czas funkcję kapłana Apolla. To on zostawił opis mówiący, że Pytia czerpała swoje natchnienie z pneuma (gazu) o...

Judeochrystianizm

Judeochrystianizm

Jeszcze do niedawna w nauce istniał pogląd, że judeochrystianizm skończył się około 70 r. n.e., czyli po upadku powstania żydowskiego przeciw Rzymianom. Obecnie większość badaczy skłania się ku stwierdzeniu, że...

Władca Troi

Władca Troi

Priam, król Troi był ojcem 50 synów i 50 córek(m. in. dzielnego Hektora, Kasandry, Parysa). Uznawano go za wzór wszystkich cnót, mądrości i miłości ojcowskiej. Cieszył się wielkim szacunkiem bogów,...

Najstarszy wizerunek Jezusa

Najstarszy wizerunek Jezusa

W Bazylice św. Sabiny w Rzymie zachował się unikatowy zabytek z V w. n.e. - cyprysowe drzwi. Wśród zdobiących je scen biblijnych pojawił się najstarszy znany dziś wizerunek Jezusa na...

Zbawiciel/zbrodniarz

Zbawiciel/zbrodniarz

Śmierć i zmartwychwstanie Jezusa stanowią dla chrześcijan najważniejszy etap jego działalności i podstawę wiary. W świetle prawa rzymskiego Mesjasz umierał jako wichrzyciel, w sposób przewidziany dla największych zbrodniarzy.

Geneza Chrześcijaństwa

Geneza Chrześcijaństwa

Chrześcijaństwo wyszło z judaizmu i przez pewien czas utrzymywało z nim silne związki. Dlatego już na początku nowej ery wyłoniły się dwie grupy wyznawców Chrystusa: judeochrześcijanie - Żydzi, którzy przyjęli...

Ojczyzna Arabów

Ojczyzna Arabów

Najstarsze dzieje Arabów i innych ludów semickich są związane z Półwyspem Arabskim, skąd ludy te rozprzestrzeniły się na rozległe obszary Bliskiego Wschodu i Aftyki Północnej.

Losowy cytat

Prev Next

Dhammapada 213

Dhammapada 213

Z kochania zawsze troska płynie i lęk się z kochania rodzi

Laurence J. Peter

Laurence J. Peter

Chodzenie do kościoła nie czyni cię chrześcijaninem tak samo jak chodzenie do garażu nie czyni cię samochodem.

Szkocki franciszkanin Duns Szkot

Szkocki franciszkanin Duns Szkot

„Credo quia absurdum”, co znaczy „wierzę, bo to jest niedorzeczne”

„Agamemnon” Ajschylosa

„Agamemnon” Ajschylosa

Jak chłoszcze Zeus, mogę dać świadectwo. Zeusowy sąd widny Jak na dłoni Zamierzył i wypełnił...

Mędrzec Narada

Mędrzec Narada

Ojciec, który ujrzy oblicze syna spłaca swój dług przodkom; syn przynosi mu nieśmiertelność. Pośród ziemskich radości nie ma większej niż radość ojca, któremu narodził się syn. Ani ciało posypane popiołem,...

Dhammapada 183

Dhammapada 183

Żadnego zła nie należy czynić, dobro zdobywać krok za krokiem, myśl swą oczyszczać nieustannie, oto nauka Przebudzonych

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Chowanie w sobie gniewu to jak trzymanie gorącego węgla z zamiarem rzucania go w kogoś innego; ty jesteś tym, który ucierpi najbardziej.

Samuel Adams

Samuel Adams

To co świat oczekuje od chrześcijan, to to, że nadal pozostaną chrześcijanami.

Amy Carmichael

Amy Carmichael

Możesz dawać bez miłości. Ale nie możesz kochać bez dawania.

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Nie przeceniaj tego, co otrzymałeś, ani nie zazdrość innym. Kto zazdrości innym nie zazna spokoju umysłu.

Kategoria: Chrześcijaństwo
Opublikowano

Pobieżna lektura ksiąg Nowego Testamentu ukazuje, z jaką ogromną różnorodnością informacji mamy do czynienia. O ile Ewangelie są dość spójne, choć wykazują rozmaite nurty tradycji, to już niektóre listy, zwłaszcza Pawła Apostoła, nieco różnią się od nich. Mimo że ewangeliści podają wiele szczegółów z życia Jezusa, nie piszą jednak jego biografii. Autorzy wybierali niektóre opowieści, ujmowali w pewne schematy, streszczali nauki Jezusa, mieszali je ze sobą, dokonywali skrótów i wielokrotnie zmieniali miejsce akcji. Dlatego układ chronologiczny i topograficzny ksiąg kanonicznych nastręcza wiele trudności.

 

Pierwszym autorem chrześcijańskim wspominającym o Ewangeliach jest piszący w połowie II w. n.e. Papiasz z Hierapolis w Azj i Mniejszej. Z jego dzieła „Wykład mów Pańskich” (zachowanego fragmentarycznie u innych autorów) wiadomo o spisaniu nauk Jezusa przez Marka, ucznia Piotra, i przez Mateusza. O podobnych dziełach, zwanych pamiętnikami apostołów, pisał św. Justyn (Rzym. druga połowa II w. n.e.). Według jego relacji miały być one czytane w czasie zebrań liturgicznych. Pod koniec tego wieku mówiło się już o czterech Ewangeliach. Świadczą o tym pisma Tacjana. ucznia św. Justyna, i św. Ireneusza z Lyonu. Ten ostatni bardzo wyraźnie trzecią Ewangelię przypisuje Łukaszowi, towarzyszowi Pawła, czwartą zaś Janowi, uczniowi Jezusa. W tradycji chrześcijańskiej Ewangelia według Mateusza uchodzi za pierwszą i wraz z Listami Pawła utrwala nauczanie palestyńskie. Prawdopodobnie została zredagowana po aramejsku około połowy I w. n.e. Wyraźnie podkreśla odrębność Kościoła od synagogi, a je j myślą przewodnią stwierdzenie, że w życiu i działalności Jezusa ujawniły się wszelkie mesjańskie proroctwa Starego Testamentu. Autora drugiej Ewangelii powszechnie utożsamia się z Janem Markiem. Jego słowa skierowane są głównie do nawróconych pogan, stąd brak w niej apologii mesjańskiej roli Jezusa. Autor trzeciego z dzieł, Łukasz, pochodził ze zhellenizowanego miasta Antiochia Syryjska. Był wykształconym człowiekiem, doradcą i towarzyszem Pawia Apostoła. Od niego przejął uniwersalizm nauki o zbawieniu. Ewangelia Łukasza powstała prawdopodobnie w latach 75-80 n.e., a jej autor na pierwszy plan wysunął mękę i zmartwychwstanie Chrystusa, czyniąc to z myślą o poganach nawróconych na chrześcijaństwo. Dzieła Mateusza, Marka i Łukasza do końca XVII I w. n.e. nazywane były synoptycznymi (gr. synoplikos - obejmujący wszystko jednym spojrzeniem), ze względu na zgodność wielu opisów: jednocześnie różnią się objętością. Ewangelia według Jana stanowi swoisty zbiór medytacji nad czynami i wypowiedziami Jezusa. Obecnie przyjmuje się, że wyrosła ona z innej tradycji niż Ewangelie synoptyczne. Jan reprezentuje nauczanie gmin palestyńskich, w ogromnej ich różnorodności judejskiej i galilejskiej, a nawet samarytańskiej. Ostateczna redakcja tekstu mogła nastąpić w Antiochii lub Efezie w drugiej połowie I w. n.e. Można powiedzieć, że ewangeliści - mając własny cel - korzystali ze wspólnego źródła, jakim były mowy Jezusa (Logia) i niezależnie od siebie (mimo bardzo wielu podobieństw) kształtowani byli przez tradycję. Ewangelie są wyrazem wiary pierwszych gmin chrześcijańskich i notują najbardziej pierwotny charakter ich teologii.

 

Listy Apostolskie

Odmiennie niż Ewangelie prezentują się Listy Pawła Apostoła. O Jezusie mówi on niewiele: że narodził się w pokoleniu Dawida, ustanowił Wieczerzę Pańską, został zabity przez Żydów, a po zmartwychwstaniu ukazał się wielu osobom, w tym autorowi. Nie wszystkie listy, które przeszły do historii pod imieniem Pawła, napisane czy podyktowane zostały przez niego - nie budzi wątpliwości siedem tekstów: 1 List do Tessaloniczan, 1 i 2 List do Koryntian, List do Galatów, List do Filipian, List do Filemona oraz List do Rzymian. Trzy inne, zwane deuteropaulina (2 List do Tessaloniczan, List do Kolosan i List do Efezjan), pochodzą zapewne od uczniów św. Pawła. Listy Pasterski e (1 i 2 List do Tymoteusza i List do Tytusa) są autorstwa drugiego pokolenia uczniów Pawła Apostoła, wędrownych kazno dziejów.

 

Paweł, wyznawca judaizmu, początkowo zwalczał chrześcijan i wiarę w Jezusa jako obiecanego mesjasza, w której dopatrywał się zarzewia buntów przeciw władzy państwowej. Z czasem, po nawróceniu i przyjęciu chrztu, dostrzegł w mesjanizmie możliwości realizacji idei solidarności i braterstwa międzyludzkiego. W swoim nauczaniu propagował Chrystusa jako Mesjasza, Syna Bożego, niosącego ludziom zbawienie i nieśmiertelność. Jako wykształcony znawca kultury hellenistycznej odrzucił bardzo wąskie, nacjonalistyczne pojmowanie przesłania Jezusa; podkreślał uniwersalizm zbawienia, ukazując je dostępnym także dla ludzi innych narodowości. Listy stanowią odzwierciedlenie misyjnej działalności Pawła w Azji i Europie.

 

Pogodzenie chrześcijaństwa typu Pawłowego z judaizmem jest naczelnym celem Listu do Hebrajczyków, napisanego w Rzymie w drugiej połowie I w. n.e. Stanowi on rodzaj traktatu teologicznego, skierowanego do wykształconych ludzi klasy średniej. Autor wyraża przekonanie, że chrześcijaństwo nie jest zaprzeczeniem judaizmu, lecz jego dopełnieniem. Podobne idee zawarte są w listach Piotra Apostoła. Pod koniec I w. n.e. chrześcijaństwo o charakterze hellenistycznym zdecydowanie przeważało nad nurtami judeochrześcijańskimi, które jednak nadal były żywotne, czego przykładem jest m.in. List Jakuba, powstały w pierwszej połowie II w. n.e. i utrzymany w duchu apologi i judeochrystianizmu.

 

 

Apokryfy Nowego Testamentu

Obok uznanych przez Kościół za natchnione ksiąg kanonicznych istnieje duża grupa tzw. pism apokryficznych (gr. apokryphos - ukryty, niezrozumiały). Zalicza się do nich dzieła wczesnochrześcijańskie niepewnego pochodzenia. Określane są one apokryfami Nowego Testamentu i podobnie jak pisma kanoniczne dzielą się na Ewangelie, Dzieje Apostolskie oraz Listy. Najstarsze apokryfy powstały około połowy I w. n.e., ale ich największy rozkwit przypadł na II-III w. n.e. Chociaż nie zostały uznane za dzieła objawione, to jednak obecnie są cenione z uwagi na wartość poznawczą. Zaraz po ich napisaniu były dość popularne, powszechnie czytane i stanowią dla nas cenne źródło informacji kulturowej . Bez znajomości apokryfów nie zrozumiemy niektórych zagadnień (choćby ikonograficznych) w sztuce chrześcijańskiej. Trzeba również pamiętać, że wiele zawartych w nich informacji weszło na stałe do tradycji wiary, np. imiona Joachima i Anny jako rodziców matki Jezusa, obraz narodzin w stajence betlejemskiej czy imiona mędrców przybyłych ze Wschodu do Betlejem.

 

Zwoje z Kumranu

Ważne miejsce w badaniach nad teologią judaizmu przełomu er oraz wczesnego chrześcijaństwa zajmują pisma odkryte w okolicach Chirbat Kumranu w górach Pustyni Judzkiej. Pierwsze z nich odnaleziono zupełnie przypadkowo w 1947 r. n.e. Zwoje schowane w dzbanach we wnętrzu jaskini od początku stał)' się przedmiotem ostrych dyskusji naukowych. Wśród nich były księgi Starego Testamentu. apokryfy Starego Testamentu oraz pisma uważane za dzieła esseńczyków; o te ostatnie trwają spory wśród badaczy . O esseńczykach pisał starożytny historyk żydowski Józef Flawiusz. wymieniając ich jako jedną z żydowskich szkół filozoficznych. Po odkryciu pism w jaskiniach koło Kumranu, ruiny budowli znajdujące się w pobliżu zostały zinterpretowane jako pozostałości monasteru gminy esseńczyków. Nie wszystkie ze znalezionych pism są im przypisywane. Część mogła pochodzić z biblioteki Świątyni Jerozolimskiej , którą – jak się przypuszcza - ukryto przed zbliżającymi się wojskami rzymski mi w 70 r. n.e.

 

Bez względu na pochodzenie wartość pism kumrańskich jest olbrzymia. Pomagają zrozumieć historie tekstu i kanonu Starego Testamentu, a w odniesieniu do badań nad Nowym Testamentem umożliwiają poznanie judaizmu palestyńskiego oraz środowiska życia i nauczania Jezusa. 

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaChrześcijaństwoEwangelie, Listy Apostolskie, Apokryfy Nowego Testamentu i Zwoje z Kumranu
| + -