Losowa postać

Prev Next

Iszkur

Sumeryjski bóg burzy, wiatru i deszczu. Bywał też określany bogiem powodzi. Początki jego kultu sięgają prawdopodobnie okresu wczesnodynastycznego.

Centaury

  Centaury były inspiracją greckich pisarzy: występowały w wielu mitach, zwłaszcza Tezeuszu. Te porywcze, żyjące dziko w lasach Tesalii potwory, w górnej części ciała mające postać ludzką, a od pasa końską,...

Ares

  Przed pędzącym rydwanem bezlitosnego bóstwa biegła Eris, bogini niezgody, i Enyo, zapowiedź wojny.   Początkowo Aresa przedstawiano jako brodatego mężczyznę, później jako dobrze zbudowanego młodzieńca z wojennym rynsztunkiem. Był bogiem wojny niesprawiedliwej,...

Ningiszzida

Bóg wegetacji, przedstawiany pod postacią węża. Występuje nieraz jako ojciec boga Dumuziego. był także bóstwem świata podziemnego. Władca Lagaszu, Gudea, uważał go za swoje osobiste bóstwo opiekuńcze.

Muzy

  Piękne córki Zeusa i Mnemosyne, patronujące starożytnym sztukom i naukom, stanowiły nieodłączne towarzystwo Apolla. Artyści z niecierpliwością czekali na ich nadejście i pomoc w twórczych mękach...   ARTYBUTY ERATO (Umiłowana) - muza poezji miłosnej,...

Hermes

  Skrzydłonogi posłaniec pełnił funkcję herolda Zeusa, był patronem podróżników, kupców i złodziei. Dzięki jego pomysłowości życie ludzkie stało się bogatsze i weselsze.   Hermes, syn Zeusa i Mai, urodził się w Arkadii...

Hestia

  Opiekunka ogniska domowego, Hestia, znana była z tego, że unikała konfliktów i poświęciła się czynieniu na świecie dobra. Nie opuszczała Olimpu, dlatego nie została główną bohaterką mitów.   Hestia była najstarszym z...

Nanna-Suen

Bóg księżyca, syn Enlila i Ninlil. Jego żoną została Nungil, a ich dziećmi byli bóg słońca Utu i Inana. Główne miejsce kultu Nanny-Suena to świątynia E-kisz-nugal w Urze.

Chejron

  Chejron urodził się ze związku tytana Kronosa i nimfy Filyry. Apollo i Artemida przekazali mu cenną wiedzę, ucząc go sztuki leczenia oraz myślistwa. Centaur udzielał porad w grocie u stóp...

Nergal

Czwartą wielką częścią wszechświata jest podziemie, Arallu. Eufemistycznie nazywano je wprost „ziemią” albo „wielką ziemią”, „ziemią bez powrotu”. Było ono miejscem pobytu zmarłych i podlegało władzy bogini Ereszkigal („parni wielkiej...

Ciekawostki

Prev Next

Miłość Achillesa

Miłość Achillesa

Pentezilea była podobno równie piękna, jak bezwzględna. Przybyła do Troi, by wspomóc króla Priama w walce z Grekami i szybko stała się postrachem oddziałów oblegających miasto. Wreszcie stanęła do pojedynku...

Zmierzch bohaterów

Zmierzch bohaterów

Tezeusz – jeden z największych bohaterów antycznej Grecji – skończył marnie. Został zrzucony ze skał na wyspie Skyros.

Ewangelia Jana

Ewangelia Jana

Ewangelista Jan przez wzniosłość teologii swojej Ewangelii porównany został do szybującego w górę orła.

Po nitce do kłębka

Po nitce do kłębka

Po śmierci syna Dedal ukrył się przed Minosem u króla Kokalosa. Jednak władca Krety nie dawał za wygrana, za wszelką cenę chciał odnaleźć genialnego wynalazcę W tym celu obmyślił podstęp....

Na pomoc Zeusowi

Na pomoc Zeusowi

Styks, chcąc pomóc Zeusowi w pokonaniu Kronosa, poprosiła swoje dzieci o wsparcie. Nike wraz z rodzeństwem, Kratosem (Władzą), Bią (Przemocą) i Zelosem (Ambicją), doprowadziła do zwycięstwa Zeusa. W swojej wdzięczności...

Świątynia Jerozolimska

Świątynia Jerozolimska

Nic nie zachowało się ze Świątyni Jerozolimskiej oprócz części otaczających ją murów. Istnieje niewiele dokumentów ikonograficznych, raczej symbolicznie niż rzeczywiście przedstawiających to miejsce. Jednym z nich jest panel na ścianie...

Olimpia

Olimpia

Olimpia była prawdziwie nowoczesnym centrum sportu Zawodnicy mieli do dyspozycji wiele budowli stworzonych dla ich wygody. Wiadomo, że działała tam szkoła zapasów, boiska sportowe, gimnazjon, łaźnia, a także położony w...

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu i jego okolic charakteryzuje się istnieniem ogromnej liczby podziemnych grot, wykorzystywanych niegdyś jako magazyny czy izby, w których chroniono się przed upałami.

Błądząca i ślepa

Błądząca i ślepa

W średniowieczu bardzo popularne było symboliczne przedstawianie Kościoła i Synagogi w personifikacji. Synagogę, jako postać błądzącą i ślepą na ewangeliczną naukę Jezusa, ukazywano z zawiązanymi oczami.

Ewangelia Łukasza

Ewangelia Łukasza

Ewangelistę Łukasza symbolizuje wól - zwierzę ofiarne Starego Testamentu. Jako ofiara Nowego Testamentu został złożony w ofierze Chrystus, ukazany przez ewangelistę jako Zbawiciel.

Losowy cytat

Prev Next

Marcin Luter

Marcin Luter

Im mniej słów, tym lepsza modlitwa.

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ludzie z opiniami, tylko kręcą się i kłopoczą wzajemnie.

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ananda poprosił go o wyjaśnienie kilku spraw i zapytał Budde: - „Jak mamy, panie zachowywać się wobec kobiet? - Unikać ich widoku. - Ale jeśli już je ujrzymy? - Nie...

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Trzy rzeczy, które nie mogą być długo ukryty: słońce, księżyc i prawda.

Samuel Adams

Samuel Adams

To co świat oczekuje od chrześcijan, to to, że nadal pozostaną chrześcijanami.

Laurence J. Peter

Laurence J. Peter

Chodzenie do kościoła nie czyni cię chrześcijaninem tak samo jak chodzenie do garażu nie czyni cię samochodem.

C. S. Lewis

C. S. Lewis

Jeśli mamy wolę by tylko chodzić, to Bóg jest zadowolony z naszych potknięć.

„Przemiany” Owidiusza

„Przemiany” Owidiusza

Nim było morze, ziemia i niebios sklepień. Jedyny miało wyraz całe przyrodzenie; Zwano go Chaos, Ogrom gruby nierozkładny. Ciężar tylko na świecie martwy i bezwładny. Zbiór źle złączonych istot z sprzecznymi nasiony.

Samuel Taylor Coleridge

Samuel Taylor Coleridge

Chrześcijaństwo nie jest teorią i domysłem, ale życiem; nie filozofią życia, ale żywą obecnością.

Ch. Humphreys o Buddyzmie

Ch. Humphreys o Buddyzmie

W tych podstawowych zasadach mających na celu przezwyciężenie zła i cierpienia, nie ma ani słowa o wierze, chyba tylko u nauczyciela czy przewodnika ukazującego cel i drogę do niego, nie...

Kategoria: Chrześcijaństwo
Opublikowano

Pobieżna lektura ksiąg Nowego Testamentu ukazuje, z jaką ogromną różnorodnością informacji mamy do czynienia. O ile Ewangelie są dość spójne, choć wykazują rozmaite nurty tradycji, to już niektóre listy, zwłaszcza Pawła Apostoła, nieco różnią się od nich. Mimo że ewangeliści podają wiele szczegółów z życia Jezusa, nie piszą jednak jego biografii. Autorzy wybierali niektóre opowieści, ujmowali w pewne schematy, streszczali nauki Jezusa, mieszali je ze sobą, dokonywali skrótów i wielokrotnie zmieniali miejsce akcji. Dlatego układ chronologiczny i topograficzny ksiąg kanonicznych nastręcza wiele trudności.

 

Pierwszym autorem chrześcijańskim wspominającym o Ewangeliach jest piszący w połowie II w. n.e. Papiasz z Hierapolis w Azj i Mniejszej. Z jego dzieła „Wykład mów Pańskich” (zachowanego fragmentarycznie u innych autorów) wiadomo o spisaniu nauk Jezusa przez Marka, ucznia Piotra, i przez Mateusza. O podobnych dziełach, zwanych pamiętnikami apostołów, pisał św. Justyn (Rzym. druga połowa II w. n.e.). Według jego relacji miały być one czytane w czasie zebrań liturgicznych. Pod koniec tego wieku mówiło się już o czterech Ewangeliach. Świadczą o tym pisma Tacjana. ucznia św. Justyna, i św. Ireneusza z Lyonu. Ten ostatni bardzo wyraźnie trzecią Ewangelię przypisuje Łukaszowi, towarzyszowi Pawła, czwartą zaś Janowi, uczniowi Jezusa. W tradycji chrześcijańskiej Ewangelia według Mateusza uchodzi za pierwszą i wraz z Listami Pawła utrwala nauczanie palestyńskie. Prawdopodobnie została zredagowana po aramejsku około połowy I w. n.e. Wyraźnie podkreśla odrębność Kościoła od synagogi, a je j myślą przewodnią stwierdzenie, że w życiu i działalności Jezusa ujawniły się wszelkie mesjańskie proroctwa Starego Testamentu. Autora drugiej Ewangelii powszechnie utożsamia się z Janem Markiem. Jego słowa skierowane są głównie do nawróconych pogan, stąd brak w niej apologii mesjańskiej roli Jezusa. Autor trzeciego z dzieł, Łukasz, pochodził ze zhellenizowanego miasta Antiochia Syryjska. Był wykształconym człowiekiem, doradcą i towarzyszem Pawia Apostoła. Od niego przejął uniwersalizm nauki o zbawieniu. Ewangelia Łukasza powstała prawdopodobnie w latach 75-80 n.e., a jej autor na pierwszy plan wysunął mękę i zmartwychwstanie Chrystusa, czyniąc to z myślą o poganach nawróconych na chrześcijaństwo. Dzieła Mateusza, Marka i Łukasza do końca XVII I w. n.e. nazywane były synoptycznymi (gr. synoplikos - obejmujący wszystko jednym spojrzeniem), ze względu na zgodność wielu opisów: jednocześnie różnią się objętością. Ewangelia według Jana stanowi swoisty zbiór medytacji nad czynami i wypowiedziami Jezusa. Obecnie przyjmuje się, że wyrosła ona z innej tradycji niż Ewangelie synoptyczne. Jan reprezentuje nauczanie gmin palestyńskich, w ogromnej ich różnorodności judejskiej i galilejskiej, a nawet samarytańskiej. Ostateczna redakcja tekstu mogła nastąpić w Antiochii lub Efezie w drugiej połowie I w. n.e. Można powiedzieć, że ewangeliści - mając własny cel - korzystali ze wspólnego źródła, jakim były mowy Jezusa (Logia) i niezależnie od siebie (mimo bardzo wielu podobieństw) kształtowani byli przez tradycję. Ewangelie są wyrazem wiary pierwszych gmin chrześcijańskich i notują najbardziej pierwotny charakter ich teologii.

 

Listy Apostolskie

Odmiennie niż Ewangelie prezentują się Listy Pawła Apostoła. O Jezusie mówi on niewiele: że narodził się w pokoleniu Dawida, ustanowił Wieczerzę Pańską, został zabity przez Żydów, a po zmartwychwstaniu ukazał się wielu osobom, w tym autorowi. Nie wszystkie listy, które przeszły do historii pod imieniem Pawła, napisane czy podyktowane zostały przez niego - nie budzi wątpliwości siedem tekstów: 1 List do Tessaloniczan, 1 i 2 List do Koryntian, List do Galatów, List do Filipian, List do Filemona oraz List do Rzymian. Trzy inne, zwane deuteropaulina (2 List do Tessaloniczan, List do Kolosan i List do Efezjan), pochodzą zapewne od uczniów św. Pawła. Listy Pasterski e (1 i 2 List do Tymoteusza i List do Tytusa) są autorstwa drugiego pokolenia uczniów Pawła Apostoła, wędrownych kazno dziejów.

 

Paweł, wyznawca judaizmu, początkowo zwalczał chrześcijan i wiarę w Jezusa jako obiecanego mesjasza, w której dopatrywał się zarzewia buntów przeciw władzy państwowej. Z czasem, po nawróceniu i przyjęciu chrztu, dostrzegł w mesjanizmie możliwości realizacji idei solidarności i braterstwa międzyludzkiego. W swoim nauczaniu propagował Chrystusa jako Mesjasza, Syna Bożego, niosącego ludziom zbawienie i nieśmiertelność. Jako wykształcony znawca kultury hellenistycznej odrzucił bardzo wąskie, nacjonalistyczne pojmowanie przesłania Jezusa; podkreślał uniwersalizm zbawienia, ukazując je dostępnym także dla ludzi innych narodowości. Listy stanowią odzwierciedlenie misyjnej działalności Pawła w Azji i Europie.

 

Pogodzenie chrześcijaństwa typu Pawłowego z judaizmem jest naczelnym celem Listu do Hebrajczyków, napisanego w Rzymie w drugiej połowie I w. n.e. Stanowi on rodzaj traktatu teologicznego, skierowanego do wykształconych ludzi klasy średniej. Autor wyraża przekonanie, że chrześcijaństwo nie jest zaprzeczeniem judaizmu, lecz jego dopełnieniem. Podobne idee zawarte są w listach Piotra Apostoła. Pod koniec I w. n.e. chrześcijaństwo o charakterze hellenistycznym zdecydowanie przeważało nad nurtami judeochrześcijańskimi, które jednak nadal były żywotne, czego przykładem jest m.in. List Jakuba, powstały w pierwszej połowie II w. n.e. i utrzymany w duchu apologi i judeochrystianizmu.

 

 

Apokryfy Nowego Testamentu

Obok uznanych przez Kościół za natchnione ksiąg kanonicznych istnieje duża grupa tzw. pism apokryficznych (gr. apokryphos - ukryty, niezrozumiały). Zalicza się do nich dzieła wczesnochrześcijańskie niepewnego pochodzenia. Określane są one apokryfami Nowego Testamentu i podobnie jak pisma kanoniczne dzielą się na Ewangelie, Dzieje Apostolskie oraz Listy. Najstarsze apokryfy powstały około połowy I w. n.e., ale ich największy rozkwit przypadł na II-III w. n.e. Chociaż nie zostały uznane za dzieła objawione, to jednak obecnie są cenione z uwagi na wartość poznawczą. Zaraz po ich napisaniu były dość popularne, powszechnie czytane i stanowią dla nas cenne źródło informacji kulturowej . Bez znajomości apokryfów nie zrozumiemy niektórych zagadnień (choćby ikonograficznych) w sztuce chrześcijańskiej. Trzeba również pamiętać, że wiele zawartych w nich informacji weszło na stałe do tradycji wiary, np. imiona Joachima i Anny jako rodziców matki Jezusa, obraz narodzin w stajence betlejemskiej czy imiona mędrców przybyłych ze Wschodu do Betlejem.

 

Zwoje z Kumranu

Ważne miejsce w badaniach nad teologią judaizmu przełomu er oraz wczesnego chrześcijaństwa zajmują pisma odkryte w okolicach Chirbat Kumranu w górach Pustyni Judzkiej. Pierwsze z nich odnaleziono zupełnie przypadkowo w 1947 r. n.e. Zwoje schowane w dzbanach we wnętrzu jaskini od początku stał)' się przedmiotem ostrych dyskusji naukowych. Wśród nich były księgi Starego Testamentu. apokryfy Starego Testamentu oraz pisma uważane za dzieła esseńczyków; o te ostatnie trwają spory wśród badaczy . O esseńczykach pisał starożytny historyk żydowski Józef Flawiusz. wymieniając ich jako jedną z żydowskich szkół filozoficznych. Po odkryciu pism w jaskiniach koło Kumranu, ruiny budowli znajdujące się w pobliżu zostały zinterpretowane jako pozostałości monasteru gminy esseńczyków. Nie wszystkie ze znalezionych pism są im przypisywane. Część mogła pochodzić z biblioteki Świątyni Jerozolimskiej , którą – jak się przypuszcza - ukryto przed zbliżającymi się wojskami rzymski mi w 70 r. n.e.

 

Bez względu na pochodzenie wartość pism kumrańskich jest olbrzymia. Pomagają zrozumieć historie tekstu i kanonu Starego Testamentu, a w odniesieniu do badań nad Nowym Testamentem umożliwiają poznanie judaizmu palestyńskiego oraz środowiska życia i nauczania Jezusa. 

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaChrześcijaństwoEwangelie, Listy Apostolskie, Apokryfy Nowego Testamentu i Zwoje z Kumranu
| + -