Losowa postać

Prev Next

Chejron

  Chejron urodził się ze związku tytana Kronosa i nimfy Filyry. Apollo i Artemida przekazali mu cenną wiedzę, ucząc go sztuki leczenia oraz myślistwa. Centaur udzielał porad w grocie u stóp...

Isztar

W religii babilońskiej (zwłaszcza w czasach sumeryjskich) nie brak było i bóstw żeńskich. Pierwotnie było ich wiele. Pod różnymi imionami czczono wielką boginię-matkę (Aruru, Mami itd.), życiodajną siłę ziemi, stworzycielkę...

Artemida

  Bliźniaczą siostrę Apolla uznawano za bóstwo ważne i prastare, któremu oddawano cześć w Grecji od najdawniejszych czasów. Początkowo była panią dzikiej przyrody wegetacji roślinnej, porodów i położnic, by z czasem...

Ninurta

Stary sumeryjski bóg wojny, burzy i rolnictwa, występuje w odmianach miejscowych jako Ningirsu (bog miasta Lagasz, dzis. Tello), Zaibaba (bóg miasta Kisz, dzis. Al-Uhajmir), Urasz (bóg miasta Dilibat). Ninurta cieszył...

Ja'uk

  Poza trzema boginiami Koran wymienia jeszcze kilku innych idoli czczonych w czasach dżahilijji. Są to: Ja'uk, Jaghus, Nasr i Wadd. Ja'u k (pol . ostrzegający) czczony pod postacią posążka konia,...

Afrodyta

  Była patronką szczęśliwej miłości i najpiękniejszą ze wszystkich bogiń. Powstała z morskiej piany niedaleko Cypru. Najwyraźniej oczekiwano narodzin, skoro powitały ją Wdzięki, Uśmiechy i Igraszki, które odtąd nie odstępowały pięknej...

An

An(um). W wyliczeniach bóstw pierwsze miejsce zajmuje przeważnie Anu. Jego imię oznaczało pierwotnie „gwiazda, niebo”, potem „bóg nieba”, „bóg” w ogóle. Był to „wielki i wyniosły król bogów, król nieba,...

Utu

Bóg słońca, akadyjski Szamasz. nył personifikacją powracającego światła słonecznego, którego ciepło powoduje wegetacje roślin. Utu to syn Nanny i bogini Ningal, brat Inany, bóg prawdy, sprawiedliwości, prawa oraz wróżbiarstwa. Głównym...

Ares

  Przed pędzącym rydwanem bezlitosnego bóstwa biegła Eris, bogini niezgody, i Enyo, zapowiedź wojny.   Początkowo Aresa przedstawiano jako brodatego mężczyznę, później jako dobrze zbudowanego młodzieńca z wojennym rynsztunkiem. Był bogiem wojny niesprawiedliwej,...

Ningrisu

Pan Girsu, czczony jako lokalna forma Ninruty w panteonie miasta-państwa Lagasz. Wyjątkowym znaleziskiem jest para cylindrów z tekstem hymnu, opisującego jak Gudei podczas snu objawił się Ningirsu polecając odnowę swojej...

Ciekawostki

Prev Next

Oschoforie

Oschoforie

Ostatnie w rocznym cyklu świąt powiązanych z Dionizosem były Oschoforie, które odbywały się w miesiącu Pyanepsion (październik). Zamykały one sezon prac letnich w polu i winnicach. Atenie i Dionizosowi składano...

Świątynia Jerozolimska

Świątynia Jerozolimska

Nic nie zachowało się ze Świątyni Jerozolimskiej oprócz części otaczających ją murów. Istnieje niewiele dokumentów ikonograficznych, raczej symbolicznie niż rzeczywiście przedstawiających to miejsce. Jednym z nich jest panel na ścianie...

Wielkie Dionizje

Wielkie Dionizje

Wielkie Dionizje ku czci boga urodzaju do urzędowego kalendarza Aten wprowadził Pizystrat.

Geneza Chrześcijaństwa

Geneza Chrześcijaństwa

Chrześcijaństwo wyszło z judaizmu i przez pewien czas utrzymywało z nim silne związki. Dlatego już na początku nowej ery wyłoniły się dwie grupy wyznawców Chrystusa: judeochrześcijanie - Żydzi, którzy przyjęli...

Delfickie przepowiednie

Delfickie przepowiednie

Plutarch, grecki filozof i biograf, pochodzący z pobliskiej Cheronei, pełnił przez pewien czas funkcję kapłana Apolla. To on zostawił opis mówiący, że Pytia czerpała swoje natchnienie z pneuma (gazu) o...

Błądząca i ślepa

Błądząca i ślepa

W średniowieczu bardzo popularne było symboliczne przedstawianie Kościoła i Synagogi w personifikacji. Synagogę, jako postać błądzącą i ślepą na ewangeliczną naukę Jezusa, ukazywano z zawiązanymi oczami.

Olimpia

Olimpia

Olimpia była prawdziwie nowoczesnym centrum sportu Zawodnicy mieli do dyspozycji wiele budowli stworzonych dla ich wygody. Wiadomo, że działała tam szkoła zapasów, boiska sportowe, gimnazjon, łaźnia, a także położony w...

Historyczność Jezusa

Historyczność Jezusa

Pytanie o historyczność Jezusa jest jednym z najważniejszych od wieków. Obecnie już nikt nie wątpi w to, że Jezus żył wśród ludzi. Źródła pisane na ten temat nie są jednak...

Na pomoc Zeusowi

Na pomoc Zeusowi

Styks, chcąc pomóc Zeusowi w pokonaniu Kronosa, poprosiła swoje dzieci o wsparcie. Nike wraz z rodzeństwem, Kratosem (Władzą), Bią (Przemocą) i Zelosem (Ambicją), doprowadziła do zwycięstwa Zeusa. W swojej wdzięczności...

Doborowe towarzystwo

Doborowe towarzystwo

Dionizos przemierzał świat wraz ze swoim niezwykłym orszakiem. Znaleźli się w nim satyrowie - postaci na poły zwierzęce, z końskimi lub oślimi uszami i ogonem, a także pokrewni im sylenowie...

Losowy cytat

Prev Next

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ananda poprosił go o wyjaśnienie kilku spraw i zapytał Budde: - „Jak mamy, panie zachowywać się wobec kobiet? - Unikać ich widoku. - Ale jeśli już je ujrzymy? - Nie...

Maurycy Maeterlinck

Maurycy Maeterlinck

Trzeba przyznać, że nigdy żadne wierzenie nie było piękniejsze, prawdziwsze, słuszniejsze, a do pewnego stopnia i bardziej prawdopodobne niż doktryna reinkarnacji. Ona jedna ze swą zasadą odpokutowań i stopniowych oczyszczeń,...

Madżdżhimanikaja 1, 426

Madżdżhimanikaja 1, 426

Mnich Malunkjaputra skarżył się kiedyś, że Budda nigdy nie zajmował się rozstrzyganiem podstawowych problemów. Unikał on bowiem jednoznacznej odpowiedzi na pytania: czy świat jest wieczny czy też nie, czy jest...

Ksenofanes z Kolofonu

Ksenofanes z Kolofonu

Nie było ani nie będzie człowieka który by wiedział coś pewnego o bogach i o wszystkim, o czym mówię. Jeśliby nawet komuś udało się przypadkiem powiedzieć na ten temat coś...

Herodot

Herodot

Persowie uczą swych synów przede wszystkim trzech rzeczy: jazdy konnej, strzelania z łuku i mówienia prawdy

S. Radakrishnan w „Filozofia indyjska”

S. Radakrishnan w „Filozofia indyjska”

Ludziom o łagodnym usposobieniu i refleksyjnym nastawieniu Indów nie wydawało się, iżby nagroda i kara mogły trwać wiecznie. Według ich pojęć uzyskanie przy pomocy pokuty odpuszczenia i oczyszczenia z kary...

Budda (Mahawagga 1, 21)

Budda (Mahawagga 1, 21)

„Zapalił to ogień pożądania, ogień nienawiści, ogień niewiedzy, zapalił to lęk przed narodzinami, starzeniem się, śmiercią, zmartwieniem, biadaniem, cierpieniem, przygnębieniem i rozpaczą (...). Mając to na uwadze uczeń biegły (w...

William Henry Seward

William Henry Seward

Chrześcijaństwo zapewnia jednolitą odpowiedź na całe życie.

Marcin Luter

Marcin Luter

Życie chrześcijan składa się z wiary i miłości.

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Buddyzm to system moralnego, mentalnego i intelektualnego treningu

Kategoria: Religie antycznej Grecji
Opublikowano

Antyczny (łac. antiquus, -a, -um) znaczy tyle co dawny, starożytny, a antyk to tyle co kultura starożytna, ale w języku polskim zwyczajowo słowa „antyk” używa się na oznaczenie kultury starożytnej Grecji i Rzymu, a przymiotnikowi „antyczny” nadaje się znaczenie węższe: „odnoszący się do starożytności greckiej i rzymskiej”. Podobne znaczenie ma w języku polskim przymiotnik „klasyczny”.

 

Religię grecką zwykliśmy kojarzyć z powszechnie znaną mitologią grecką i ograniczać ją czasowo do epoki archaicznej w historii Grecji, a w poszukiwaniu jej źródeł sięgać zazwyczaj do Krety. Religię rzymską natomiast zwykliśmy wyprowadzać ze starszej religii etruskiej, a w późniejszym okresie jej rozwoju podkreślać paralele między panteonem bogów rzymskich i helleńskich. Z takim ujęciem religii greckiej i rzymskiej można się spotkać w opracowaniach niektórych autorów.

 

W niniejszym opracowaniu wychodzimy poza wąskie ramy geograficzne i chronologiczne religii greckiej i rzymskiej w epoce archaicznej. Nie może być, rzecz jasna, mowy o równomiernym przedstawieniu historii religii greckiej i rzymskiej. Nie pozwala na to ani stan badań, ani szczupłość miejsca przeznaczonego na opracowanie tematu. Dla wygody czytelnika znajdzie się w niniejszym opracowaniu sporo informacji z historii starożytnej oraz z historii kultury i literatury starożytnej.

 

Przy opracowaniu tego rozdziału nie można było pominąć jednej ważnej sprawy natury metodologicznej. Wysuwany przez niektórych religioznawców postulat, aby historia religii obejmowała również historią krytyki religii, da się uwzględnić - przynajmniej częściowo - w odniesieniu do historii religii świata antycznego.

 

W Dziejach (II 53) Herodota znajdujemy zdania, które mogą posłużyć za punkt wyjścia do napisania szkicu o religii Greków. Herodot pisze mianowicie, że to Homer i Hezjod „stworzyli Hellenom teogonię, nadali bogom przydomki, przydzielili im kult i sztuki i określili ich postacie”. Tacy zaś poeci, jak Linos, Muzajos, Eumolpos i Orfeusz, którzy mieli żyć przed nimi, żyli według jego zdania po nich. Drugie zdanie, zgodne z dzisiejszym stanem badań, pozwoli nam omówić orficyzm po religii, o której mówią poematy Homera, a następnie Hezjoda. Zdanie pierwsze, w którym Herodot uważa Homera i Hezjoda za twórców religii greckiej, wymaga pewnego uściślenia.

 

Prawdą jest, że Homer wywarł swym obrazem panteonu greckiego olbrzymi wpływ na Greków, ale nie można zapominać o tym, że nawet gdyby nie było Homera, Zeus byłby i tak panem na Olimpie. Nie miałby może tylko tych rysów, bujnej czupryny i gęstej brody, jakie dał mu w swej słynnej rzeźbie Fidiasz wzorujący się na opisie Homera (Iliada I 528-530).

 

Kult bogów olimpijskich jest dużo starszy niż poematy Homera i Hezjoda i sięga czasów dawniejszych, kiedy plemiona greckie żyły w Tesalii wokół Olimpu, którego wierzchołek ginął w chmurach. Kult ten stanowi też kolejną formę jeszcze starszego kultu bóstw pochodzenia uranicznego, właściwego ludom indoeuropejskim. Ale plemiona indoeuropejskie, które dotarły do Grecji, przeszły przez żyzne dorzecze Dunaju z rozpowszechnionym kultem bóstw chtonicznych. Nie pozostało to, rzecz jasna, bez wpływu na religię starożytnych Greków, w której dokonała się swoista synteza wierzeń ludności indoeuropejskiej z wierzeniami autochtonicznej ludności śródziemnomorskiej zamieszkującej Bałkany przed przybyciem plemion greckich.

 

Migracja plemion indoeuropejskich (protohelleńskich) na Półwysep Bałkański nastąpiła prawdopodobnie około 2000 roku p.n.e. Pierwszymi najeźdźcami byli według tradycji Jonowie (występujący w Starym Testamencie jako Jawanowie), po nich przyszła fala migracyjna Achajów (występujących w dokumentach hetyckich z XIV i XIII wieku p.n.e. jako Ahhijawa), a następnie Dorów (I połowa XII wieku p.n.e.). Ludność przedgrecka - Karyjczycy, Lelegowie, Pelazgowie - zwana azjanicką, stworzyła długotrwałą kulturę, a raczej zespół kultur określany mianem kultury egejskiej. Odróżnia się w niej kulturę kreteńską (zwaną przez Evansa kulturą minojską) z ośrodkiem na Krecie (2600-1200 p.n.e.), kulturę helladzką na lądzie greckim z ośrodkami w Tirynsie, Pylos i Mykenach oraz kulturę cykladzką z ośrodkami na grupie wysp Morza Egejskiego między Peloponezem a Sporadami. Przybyli spoza łańcucha górskiego Bałkanu Protohellenowie kulturę tę zrazu niszczyli, ale w końcu jej ulegli i uczestniczyli w jej rozwoju. Najstarsza kultura istniała na Krecie.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaGrecjaReligie GrecjiWprowadzenie
| + -