Losowa postać

Prev Next

Iszkur

Sumeryjski bóg burzy, wiatru i deszczu. Bywał też określany bogiem powodzi. Początki jego kultu sięgają prawdopodobnie okresu wczesnodynastycznego.

Wadd

  Poza trzema boginiami Koran wymienia jeszcze kilku innych idoli czczonych w czasach dżahilijji. Są to: Ja'uk, Jaghus, Nasr i Wadd (pol. miłość). Świątynia Wadda znajdowała się także w Arabii Środkowej...

Allah

  Najwyższe bóstwo w panteonie Arabii Środkowej to Allah, co po arabsku znaczy „bóg”. Arabowie uważali go za boga-przodka, demiurga, opiekuna nieba i deszczu. Żoną Allaha w Arabii Północnej była Al-Lat...

Folos

  Folos żył w grocie na terenie Epiru. Gdy Herakles przemierzał tę krainę, poprosił stwora, aby udzielił mu gościny. Ten przyjął herosa serdecznie, a gdy gość nieopatrznie poprosił o otworzenie bukłaka...

Chejron

  Chejron urodził się ze związku tytana Kronosa i nimfy Filyry. Apollo i Artemida przekazali mu cenną wiedzę, ucząc go sztuki leczenia oraz myślistwa. Centaur udzielał porad w grocie u stóp...

Centaury

  Centaury były inspiracją greckich pisarzy: występowały w wielu mitach, zwłaszcza Tezeuszu. Te porywcze, żyjące dziko w lasach Tesalii potwory, w górnej części ciała mające postać ludzką, a od pasa końską,...

Ninhursag

Jedna z bogiń matek, znana jako matka bogów i matka-ziemia. Symbolizowała źródło wszelkiego życia oraz płodność ziemi. czczona była w świątyni E-mah w mieście Adab.

An

An(um). W wyliczeniach bóstw pierwsze miejsce zajmuje przeważnie Anu. Jego imię oznaczało pierwotnie „gwiazda, niebo”, potem „bóg nieba”, „bóg” w ogóle. Był to „wielki i wyniosły król bogów, król nieba,...

Cerber

  Cerbera przedstawiano zwykle jako psa o trzech głowach węży (według Hezjoda miał głów 50), który pilnując wejścia do groty nad brzegiem Styksu, wpuszczał dusze zmarłych do podziemi, ale nie pozwalał...

Nanasze

Opiekunka rybołówstwa morskiego. Głównym miejscem jej kultu było Siraran, położone w mieście-państwie Lagasz. Nanasze uważano za córkę Enkiego. W szczególności była związana z wróżbiarstwem i wyjaśnianiem snów, a także odpowiedzialna...

Ciekawostki

Prev Next

Artemizjon

Artemizjon

Jest to najbardziej wysunięty na północ przylądek Eubei, wyspy na Morzu Egejskim. Nazwa wywodzi się od powstałej tam słynnej świątyni Artemidy. Jednak w 1926 r. z tamtejszych wód wyłowiono posąg...

Judeochrystianizm

Judeochrystianizm

Jeszcze do niedawna w nauce istniał pogląd, że judeochrystianizm skończył się około 70 r. n.e., czyli po upadku powstania żydowskiego przeciw Rzymianom. Obecnie większość badaczy skłania się ku stwierdzeniu, że...

Ewangelia Mateusza

Ewangelia Mateusza

Wczesnochrześcijańska tradycja uczyniła człowieka symbolem Mateusza Ewangelisty, gdyż rozpoczyna on swą Ewangelię od obszernego opisu narodzin Jezusa i jego dokładnej genealogii.

Olimpia

Olimpia

Olimpia była prawdziwie nowoczesnym centrum sportu Zawodnicy mieli do dyspozycji wiele budowli stworzonych dla ich wygody. Wiadomo, że działała tam szkoła zapasów, boiska sportowe, gimnazjon, łaźnia, a także położony w...

Zburzenie Świątyni Jerozolimskiej

Zburzenie Świątyni Jerozolimskiej

Świątynia w Jerozolimie stanowiła symbol jedności i niepodległości Żydów. Dlatego jej zburzenie było wielką narodową tragedią. Po 70 r. n.e. nigdy nie została już odbudowana. Obecnie przed hotelem Holy Land...

Najstarszy wizerunek Jezusa

Najstarszy wizerunek Jezusa

W Bazylice św. Sabiny w Rzymie zachował się unikatowy zabytek z V w. n.e. - cyprysowe drzwi. Wśród zdobiących je scen biblijnych pojawił się najstarszy znany dziś wizerunek Jezusa na...

Spełniona przepowiednia

Spełniona przepowiednia

Odyseusz po wielu latach zginął z rąk Telegonosa, syna narodzonego ze związku z czarodziejką Kirke, który nie wiedział, ze ma do czynienia z własnym ojcem i przeszył go włócznią zakończoną...

Zbawiciel/zbrodniarz

Zbawiciel/zbrodniarz

Śmierć i zmartwychwstanie Jezusa stanowią dla chrześcijan najważniejszy etap jego działalności i podstawę wiary. W świetle prawa rzymskiego Mesjasz umierał jako wichrzyciel, w sposób przewidziany dla największych zbrodniarzy.

Nigdy nie ufaj...

Nigdy nie ufaj...

Odyseusz słynął ze sprytu i mądrości. Chętnie też słuchano jego rad. Szczególnie dobrze wyszedł na nich Agamemnon, który toczył długą wojnę z Trojanami. To właśnie Odyseusz był pomysłodawcą najsłynniejszego fortelu...

Władca Troi

Władca Troi

Priam, król Troi był ojcem 50 synów i 50 córek(m. in. dzielnego Hektora, Kasandry, Parysa). Uznawano go za wzór wszystkich cnót, mądrości i miłości ojcowskiej. Cieszył się wielkim szacunkiem bogów,...

Losowy cytat

Prev Next

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Chowanie w sobie gniewu to jak trzymanie gorącego węgla z zamiarem rzucania go w kogoś innego; ty jesteś tym, który ucierpi najbardziej.

Oświecenie Buddy

Oświecenie Buddy

„Wszelkie cierpienie na świecie polega na pragnieniu życia” i na kurczowym trzymaniu się istnienia

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ani ogień, ani wiatr, narodziny, ani śmierci nie mogą wymazać naszych dobrych uczynków.

Erich Fromm

Erich Fromm

 Umieć się koncentrować, znaczy umieć być samym sobą, a to jest właśnie warunkiem zdolności kochania

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Buddyzm to system moralnego, mentalnego i intelektualnego treningu

„Agamemnon” Ajschylosa

„Agamemnon” Ajschylosa

Jak chłoszcze Zeus, mogę dać świadectwo. Zeusowy sąd widny Jak na dłoni Zamierzył i wypełnił...

Pastor Earl H. Merritt

Pastor Earl H. Merritt

Czy nie możemy, gdy pracujemy i coś nam upadnie, zamiast się wściekać, podziękować Bogu za siłę, by to podnieść w górę?

Becky Laird

Becky Laird

Żyjąc w pełni, uznając, że wszystko co robimy istnieje dzięki Jego mocy, oddajemy cześć Bogu, On z kolei nam błogosławi.

C. S. Lewis

C. S. Lewis

Wierzę w chrześcijaństwo jak wierzę, że słońce wzejdzie. Nie tylko dlatego, że ja to widzę, ale dlatego, że widzę wszystko przez nie.

Cyprian z Kartaginy

Cyprian z Kartaginy

Poza Kościołem nie ma zbawienia.

Kategoria: Judaizm
Opublikowano

W końcu IV w. p.n.e. judaizm znalazł się pod wpływem hellenizmu. W obliczu zagrożenia przez hellenizm judaizm uświadomił sobie swoją odrębność i oryginalność oraz wykazał szczególną żywotność, która wyraziła się w powstawaniu różnych ugrupowań oraz obszernej literatury religijnej, znanej z Qumran nad Morzem Martwym. Po zburzeniu świątyni jerozolimskiej przez Tytusa w 70 r. n.e. judaizm, pozbawiony świątyni, skupił swe życie wokół Tory i synagogi. Na czoło życia religijnego wysunęli się wówczas soferim (czyli „pisarze" lub „uczeni w piśmie"), którzy wyjaśniali zasady Tory i dostosowywali je do konkretnych sytuacji życiowych. Ich komentarze długo przekazywano tylko ustnie, aż wreszcie spisano je w pierwszej połowie III w. n.e. w języku hebrajskim. Powstał w ten sposób zbiór, zwany Miszna (co znaczy „nauka"). Miszna stała się zbiorem Prawa ustnego, w odróżnieniu od spisanego, zawartego w Biblii. Miszna składa się z sześciu części, czyli działów, a każdy z nich obejmuje z kolei szczegółowe traktaty. Jest ich ogółem 63. Misznę dalej komentowano, rozwijano, uzupełniano. Te późniejsze uzupełnienia nazwano Gemarą (co znaczy „zakończenie"), która wraz z Miszną składa się na Talmud, posiadający tak jak Miszna sześć działów i sześćdziesiąt trzy traktaty, regulujące wszystkie dziedziny życia jednostki oraz społeczności wyznawców judaizmu.

 

Talmud został spisany w języku aramejskim równolegle w Palestynie i w Babilonii. Skutkiem tego powstały dwa Talmudy, palestyński, zwany jerozolimskim i babiloński, różniące się objętością, tematyką, sposobem wykładu i językiem. Talmud jerozolimski, napisany w zachodnim dialekcie aramejskim, stanowi objętością jedną trzecią Talmudu babilońskiego. Metoda pierwszego jest bardziej prosta i przystępna. Jest ona dziełem palestyńskich uczonych skupionych wokół akademii w Tyberiadzie. Obejmuje głównie materiał prawny, czyli halachiczny. Prace nad tym Talmudem zakończono w IV w. n.e.

 

Talmud babiloński został napisany we wschodnim dialekcie aramejskim. Jest on dziełem działających w Babilonii amoraitów, skupionych wokół szkół, wśród których główną rolę odgrywały szkoły w Sura, Pumbedita i Nehardea. W Babilonii bowiem Żydzi cieszyli się wówczas znacznymi przywilejami i szeroką autonomią. Na ich czele stał egzylarcha (zarządca wygnania), któremu król perski nadał wielkie uprawnienia. Prace nad tym Talmudem zakończyły się około 500 r. Niemal jedną trzecią jego objętości stanowią hagady (opowiadania), na które składają się różne, nieraz fantastyczne opowieści, będące wyrazem całej świeckiej i religijnej wiedzy rabinów w owych czasach. Obydwa Talmudy stanowią wielkie dzieło religijno-prawne. Obok długich nieraz dyskusji, pełnych kazuistyki i scholastycznych rozważań, mamy w nich wypowiedzi suche i bardzo lakoniczne. Wszystko to spowite jest mnóstwem legend i budujących opowieści, relacji historycznych i różnych danych, od takich, które były wyrazem szczytowym ówczesnej nauki, aż po magiczne. Talmud reguluje wszystkie dziedziny życia tak jednostki, jak i społeczności wyznawców judaizmu.

 

Zamknięcie żydowskich szkół talmudycznych w Palestynie w IV w. sprawiło, że gmina żydowska w Babilonii wysunęła się na przodujące miejsce w judaizmie. W jej szkołach w VI wieku nadal pracowano nad Talmudem. Ustalony wówczas Talmud babiloński stał się podstawowym dziełem judaizmu, wyciskając na nim swoje charakterystyczne piętno. Zakończenie nad nim prac zamknęło ważny etap w rozwoju judaizmu. Jego wyłączną podstawą stało się wówczas Prawo, czyli Tora. W przekonaniu wyznawców judaizmu Tora była największym darem Boga dla jego wybranego ludu. Toteż każdy winien recytować codziennie przynajmniej kilka jej fragmentów, zwłaszcza te, które nakazują miłować Boga i jego przykazania (Powt. Pr. 6,4-9).

 

Nauka judaizmu talmudycznego, dotycząca przeznaczenia człowieka, przyjmowała wolność woli oraz zapłatę za wszystkie czyny w tym życiu i w przyszłym. Judaizm ten nadal oczekuje Mesjasza z domu Dawida, który przyjdzie wybawić lud i odbuduje świątynię oraz ustanowi swe królestwo na całej ziemi, skupiając w nim wszystkich ludzi. Idee te utrwalone w liturgii i dalej rozwinięte przez teologów judaizmu są do dziś głównymi ideami synagogi. Zarazem jednak judaizm rabiniczny stał się systemem praw obejmujących całe życie jego wyznawców. Całą ich działalność otoczył nakazami i zakazami, które wywodzą się z Biblii i głównie z Pięcioksięgu. Według tradycji żydowskiej przekazanej w Talmudzie (Makkot 23 b), wszystkich przykazań jest razem 613, z tego 248 pozytywnych, czyli nakazów, oraz 365 negatywnych, czyli zakazów.

 

Judaizm nie jest jednak tylko czystym legalizmem, gdyż kładzie też wielki nacisk na postawę moralną, sprowadzając wszystko ostatecznie do trzech najważniejszych zasad: studium Tory, zachowania przykazań i praktykowania miłości bliźniego.

 

Po zakończeniu kodyfikacji Talmudu nastąpił okres propagowania judaizmu talmudycznego i obrony przed atakami przeciwników. Pomiędzy VI i IX wiekiem przywódcy gminy babilońskiej zdołali rozpowszechnić Talmud wśród najbardziej odległych gmin żydowskich. Spowodowali też jego uznanie i przyjęcie we wszystkich gminach Azji, Europy i Afryki. Fakty te sprawiły, że w następnych wiekach ukształtowało się dość jednolite oblicze całego judaizmu.

 

Rozpowszechnienie Talmudu w gminach żydowskich w okresie od VI do IX w. n.e. przyczyniło się więc do ujednolicenia judaizmu, który odtąd określa się mianem talmudycznego. Doktryna judaizmu opiera się na Biblii (tylko Stary Testament) oraz na Talmudzie. Podstawową zasadą judaizmu jest wiara w jednego i jedynego Boga, będącego stwórcą świata i ojcem wszystkich ludzi, którzy winni mu oddać cześć. Do osiągnięcia zbawienia człowiek nie potrzebuje żadnego pośrednika, ale może je uzyskać sam przez modlitwę, pokutę, dobre uczynki i wypełnianie przykazań. Według judaizmu człowiek ma wolną wolę i może czynić dobrze lub źle, za co ponosi odpowiedzialność i osiąga nagrodę lub karę w tym życiu i w przyszłym. Judaizm głosi, że przez fakt zawarcia przymierza z Jahwe za pośrednictwem Mojżesza na Synaju Żydzi stali się jego umiłowanym ludem i są narodem wybranym przez Boga oraz że z tego narodu wyjdzie Mesjasz, który zbawi ludzkość.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaJudaizmHistoria Talmudu
| + -