Losowa postać

Prev Next

Nasr

  Poza trzema boginiami Koran wymienia jeszcze kilku innych idoli czczonych w czasach dżahilijji. Są to: Ja'uk, Jaghus, Nasr i Wadd. Nasr (pol. orzeł) był bóstwem jemeńskim, podobnie jak Wadd (pol....

Dagan

Bóg pochodzenia prawdopodobnie zachodniosemickiego (syryjskiego). Cieszył się on wielką czcią nad środkowym Eufratem, przede wszystkim w Mari (dzis. Tell-Hariri) i w Tutul = (H)it. Po opanowaniu tych krajów przez dynastię...

Nanasze

Opiekunka rybołówstwa morskiego. Głównym miejscem jej kultu było Siraran, położone w mieście-państwie Lagasz. Nanasze uważano za córkę Enkiego. W szczególności była związana z wróżbiarstwem i wyjaśnianiem snów, a także odpowiedzialna...

Babbar - Szamasz

Babbar-Szamasz, (główny?) bóg solarny. Uosabia dodatnie dla człowieka siły słońca. Oprócz tego, jak często bóstwa solarne, ma znaczenie wysoce etyczne. Przenika serca ludzkie, zna myśli i zamiary, karci złych i...

Mojry

  Trzy inne córki Zeusa i Temidy: Mojry. Kloto, Lachezis i Atropos tylko z pozoru sprawiały wrażenie potulnych dziewcząt. W rzeczywistości boginie te, przedstawiane jako prządki, decydowały o długości ludzkiego żywota....

Zeus

  Bez jego woli na ziemi nic się nie działo. Z jego rozkazu świeciły gwiazdy i Księżyc, panowali i upadali najwięksi królowie, rozpętywały się wojny i nastawał czas pokoju.   Dzieciństwo Zeusa nie...

Hestia

  Opiekunka ogniska domowego, Hestia, znana była z tego, że unikała konfliktów i poświęciła się czynieniu na świecie dobra. Nie opuszczała Olimpu, dlatego nie została główną bohaterką mitów.   Hestia była najstarszym z...

Adad

Czczony pod wieloma różnymi imionami (Adad, Iszkur, Mer i in.) bóg zjawisk atmosferycznych Babilonii sumeryjskiej. Jako Adad pojawił się (z Syrii?) w drugiej połowie III tysiąclecia i stał się głównym...

Ninurta

Stary sumeryjski bóg wojny, burzy i rolnictwa, występuje w odmianach miejscowych jako Ningirsu (bog miasta Lagasz, dzis. Tello), Zaibaba (bóg miasta Kisz, dzis. Al-Uhajmir), Urasz (bóg miasta Dilibat). Ninurta cieszył...

Nanna-Suen

Bóg księżyca, syn Enlila i Ninlil. Jego żoną została Nungil, a ich dziećmi byli bóg słońca Utu i Inana. Główne miejsce kultu Nanny-Suena to świątynia E-kisz-nugal w Urze.

Ciekawostki

Prev Next

Wieniec Ariadny

Wieniec Ariadny

Zdjęty z szyi Ariadny i zawieszony na niebie przez Dionizosa wianek Amfitryty lśnił na niebie pełnym blaskiem, rozjaśniając drogę żeglarzom. Powstałą w ten sposób konstelację gwiazd nazwano Diademem Ariadny. Gwiazdozbiór...

Artemizjon

Artemizjon

Jest to najbardziej wysunięty na północ przylądek Eubei, wyspy na Morzu Egejskim. Nazwa wywodzi się od powstałej tam słynnej świątyni Artemidy. Jednak w 1926 r. z tamtejszych wód wyłowiono posąg...

Artysta i zabójca

Artysta i zabójca

  Dedal słynął w całej Helladzie z wykonywania niezwykłych posągów. Artysta pierwszy zaczął rzeźbić postacie ludzkie z otwartymi oczami i wyciągniętymi rękami. Tak bardzo przypominały żywych ludzi, że kapłani przywiązywali je...

Betlejem

Betlejem

Betlejem to niewielkie miasto judzkie położone niedaleko Jerozolimy. Nad miejscem narodzenia Jezusa cesarz Konstantyn w IV w. n.e. wzniósł wspaniałą bazylikę.

Tu narodził sie Jezus

Tu narodził sie Jezus

W miejscu narodzenia Jezusa umieszczono w XVIII w. srebrną gwiazdę z łacińskim napisem: Tu narodził się z Dziewicy Marii Jezus Chrystus. Stanowi ona jedno z miejsc najczęściej odwiedzanych przez pielgrzymów.

Nowy Testament

Nowy Testament

  Obecnie w skład Nowego Testamentu wchodzi 27 ksiąg kanonicznych, czyli takich, które uznano ostatecznie za powstałe pod wpływem Bożego natchnienia. Proces kształtowania się kanonu ksiąg był dość długi - trwał...

Wizerunek Jezusa

Wizerunek Jezusa

Choć nie zachował się żaden prawdziwy wizerunek Jezusa, utrwaliło się wiele wzorców ikonograficznych prezentujących jego oblicze i postać. W tworzeniu kanonu wyobrażeń Chrystusa ikonografia wczesnochrześcijańska przejęła wiele elementów z rzymskiej...

Politeizm arabski

Politeizm arabski

Arabowie czcili wiele bóstw - tradycja wspomina o360posążkach idoli znajdujących się w mekkańskiej świątyni Al-Kaba.

Bazylika Betlejemska

Bazylika Betlejemska

Jest rzeczą niezwykle interesującą, ze Bazylika Betlejemska uniknęła zniszczeń w czasie najazdu perskiego w VII w. n.e. Na fasadzie znajdowało się bowiem - dziś już nieistniejące- malowidło przedstawiające pokłon Trzech...

Najstarszy wizerunek Jezusa

Najstarszy wizerunek Jezusa

W Bazylice św. Sabiny w Rzymie zachował się unikatowy zabytek z V w. n.e. - cyprysowe drzwi. Wśród zdobiących je scen biblijnych pojawił się najstarszy znany dziś wizerunek Jezusa na...

Losowy cytat

Prev Next

Ksenofanes o bogu

Ksenofanes o bogu

Cały widzi, cały myśli, cały słyszy i że bez trudu porusza wszystko rozumną myślą.

Corrie Ten Boom

Corrie Ten Boom

Czy jest modlitwa kierownicy lub koła zapasowego?

Mahamagalasuta

Mahamagalasuta

Okazywać pomoc rodzicom i troszczyć się czule o żonę i dzieci, mieć spokojną, unormowaną pracę, bo to naprawdę szczyt szczęścia.

Peter Ustinov

Peter Ustinov

Miłość jest aktem nieskończonego przebaczania, szukaniem ku niej sposobności, które staje się nawykiem.

Kwintus Enniusz

Kwintus Enniusz

Zabobonni guślarze i bezwstydni przepowiadacze, leniwi, obłąkani albo przyciśnięci nędzą, którzy dla siebie nie znaleźli ścieżki, a innym wskazują gościniec, którzy drugim obiecują skarby, a sami żebrzą u nich o...

mistrz zen Dogen

mistrz zen Dogen

Poznać siebie samego oznacza o sobie zapomnieć

Awesta (Jasna, XXX, 3)

Awesta (Jasna, XXX, 3)

Tak więc na początku były dwa duchy bliźniacze. Każdy z nich niezależnie stworzył pierwiastek zła i dobra w sferze myśli, słów i czynów. I między tymi dwoma mądry wybiera dobro,...

Oscar Wilde

Oscar Wilde

Jak inaczej, niż przez złamane serce może Chrystus Pan wchodzić w nie?

Anonim

Anonim

Kiedy życie rzuca cię na kolana, jesteś w idealnej pozycji, do modlitwy!

Ernest Renan

Ernest Renan

Islam pojawił się w historii w pełnym świetle, a jego korzenie widać na zewnątrz. Życie jego założyciela znamy równie dobrze, jak życie reformatorów XVI wieku. Możemy śledzić rok za rokiem...

Kategoria: Judaizm
Opublikowano

W końcu IV w. p.n.e. judaizm znalazł się pod wpływem hellenizmu. W obliczu zagrożenia przez hellenizm judaizm uświadomił sobie swoją odrębność i oryginalność oraz wykazał szczególną żywotność, która wyraziła się w powstawaniu różnych ugrupowań oraz obszernej literatury religijnej, znanej z Qumran nad Morzem Martwym. Po zburzeniu świątyni jerozolimskiej przez Tytusa w 70 r. n.e. judaizm, pozbawiony świątyni, skupił swe życie wokół Tory i synagogi. Na czoło życia religijnego wysunęli się wówczas soferim (czyli „pisarze" lub „uczeni w piśmie"), którzy wyjaśniali zasady Tory i dostosowywali je do konkretnych sytuacji życiowych. Ich komentarze długo przekazywano tylko ustnie, aż wreszcie spisano je w pierwszej połowie III w. n.e. w języku hebrajskim. Powstał w ten sposób zbiór, zwany Miszna (co znaczy „nauka"). Miszna stała się zbiorem Prawa ustnego, w odróżnieniu od spisanego, zawartego w Biblii. Miszna składa się z sześciu części, czyli działów, a każdy z nich obejmuje z kolei szczegółowe traktaty. Jest ich ogółem 63. Misznę dalej komentowano, rozwijano, uzupełniano. Te późniejsze uzupełnienia nazwano Gemarą (co znaczy „zakończenie"), która wraz z Miszną składa się na Talmud, posiadający tak jak Miszna sześć działów i sześćdziesiąt trzy traktaty, regulujące wszystkie dziedziny życia jednostki oraz społeczności wyznawców judaizmu.

 

Talmud został spisany w języku aramejskim równolegle w Palestynie i w Babilonii. Skutkiem tego powstały dwa Talmudy, palestyński, zwany jerozolimskim i babiloński, różniące się objętością, tematyką, sposobem wykładu i językiem. Talmud jerozolimski, napisany w zachodnim dialekcie aramejskim, stanowi objętością jedną trzecią Talmudu babilońskiego. Metoda pierwszego jest bardziej prosta i przystępna. Jest ona dziełem palestyńskich uczonych skupionych wokół akademii w Tyberiadzie. Obejmuje głównie materiał prawny, czyli halachiczny. Prace nad tym Talmudem zakończono w IV w. n.e.

 

Talmud babiloński został napisany we wschodnim dialekcie aramejskim. Jest on dziełem działających w Babilonii amoraitów, skupionych wokół szkół, wśród których główną rolę odgrywały szkoły w Sura, Pumbedita i Nehardea. W Babilonii bowiem Żydzi cieszyli się wówczas znacznymi przywilejami i szeroką autonomią. Na ich czele stał egzylarcha (zarządca wygnania), któremu król perski nadał wielkie uprawnienia. Prace nad tym Talmudem zakończyły się około 500 r. Niemal jedną trzecią jego objętości stanowią hagady (opowiadania), na które składają się różne, nieraz fantastyczne opowieści, będące wyrazem całej świeckiej i religijnej wiedzy rabinów w owych czasach. Obydwa Talmudy stanowią wielkie dzieło religijno-prawne. Obok długich nieraz dyskusji, pełnych kazuistyki i scholastycznych rozważań, mamy w nich wypowiedzi suche i bardzo lakoniczne. Wszystko to spowite jest mnóstwem legend i budujących opowieści, relacji historycznych i różnych danych, od takich, które były wyrazem szczytowym ówczesnej nauki, aż po magiczne. Talmud reguluje wszystkie dziedziny życia tak jednostki, jak i społeczności wyznawców judaizmu.

 

Zamknięcie żydowskich szkół talmudycznych w Palestynie w IV w. sprawiło, że gmina żydowska w Babilonii wysunęła się na przodujące miejsce w judaizmie. W jej szkołach w VI wieku nadal pracowano nad Talmudem. Ustalony wówczas Talmud babiloński stał się podstawowym dziełem judaizmu, wyciskając na nim swoje charakterystyczne piętno. Zakończenie nad nim prac zamknęło ważny etap w rozwoju judaizmu. Jego wyłączną podstawą stało się wówczas Prawo, czyli Tora. W przekonaniu wyznawców judaizmu Tora była największym darem Boga dla jego wybranego ludu. Toteż każdy winien recytować codziennie przynajmniej kilka jej fragmentów, zwłaszcza te, które nakazują miłować Boga i jego przykazania (Powt. Pr. 6,4-9).

 

Nauka judaizmu talmudycznego, dotycząca przeznaczenia człowieka, przyjmowała wolność woli oraz zapłatę za wszystkie czyny w tym życiu i w przyszłym. Judaizm ten nadal oczekuje Mesjasza z domu Dawida, który przyjdzie wybawić lud i odbuduje świątynię oraz ustanowi swe królestwo na całej ziemi, skupiając w nim wszystkich ludzi. Idee te utrwalone w liturgii i dalej rozwinięte przez teologów judaizmu są do dziś głównymi ideami synagogi. Zarazem jednak judaizm rabiniczny stał się systemem praw obejmujących całe życie jego wyznawców. Całą ich działalność otoczył nakazami i zakazami, które wywodzą się z Biblii i głównie z Pięcioksięgu. Według tradycji żydowskiej przekazanej w Talmudzie (Makkot 23 b), wszystkich przykazań jest razem 613, z tego 248 pozytywnych, czyli nakazów, oraz 365 negatywnych, czyli zakazów.

 

Judaizm nie jest jednak tylko czystym legalizmem, gdyż kładzie też wielki nacisk na postawę moralną, sprowadzając wszystko ostatecznie do trzech najważniejszych zasad: studium Tory, zachowania przykazań i praktykowania miłości bliźniego.

 

Po zakończeniu kodyfikacji Talmudu nastąpił okres propagowania judaizmu talmudycznego i obrony przed atakami przeciwników. Pomiędzy VI i IX wiekiem przywódcy gminy babilońskiej zdołali rozpowszechnić Talmud wśród najbardziej odległych gmin żydowskich. Spowodowali też jego uznanie i przyjęcie we wszystkich gminach Azji, Europy i Afryki. Fakty te sprawiły, że w następnych wiekach ukształtowało się dość jednolite oblicze całego judaizmu.

 

Rozpowszechnienie Talmudu w gminach żydowskich w okresie od VI do IX w. n.e. przyczyniło się więc do ujednolicenia judaizmu, który odtąd określa się mianem talmudycznego. Doktryna judaizmu opiera się na Biblii (tylko Stary Testament) oraz na Talmudzie. Podstawową zasadą judaizmu jest wiara w jednego i jedynego Boga, będącego stwórcą świata i ojcem wszystkich ludzi, którzy winni mu oddać cześć. Do osiągnięcia zbawienia człowiek nie potrzebuje żadnego pośrednika, ale może je uzyskać sam przez modlitwę, pokutę, dobre uczynki i wypełnianie przykazań. Według judaizmu człowiek ma wolną wolę i może czynić dobrze lub źle, za co ponosi odpowiedzialność i osiąga nagrodę lub karę w tym życiu i w przyszłym. Judaizm głosi, że przez fakt zawarcia przymierza z Jahwe za pośrednictwem Mojżesza na Synaju Żydzi stali się jego umiłowanym ludem i są narodem wybranym przez Boga oraz że z tego narodu wyjdzie Mesjasz, który zbawi ludzkość.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaJudaizmHistoria Talmudu
| + -