Losowa postać

Prev Next

Nunusk

Wraz z Gibi, bogowie pochodzenia sumeryjskiego, uosabiali ogień. Obaj uchodzili dalej za wrogów ciemności i jej mocy, szczególnie demonów.

Ruda

  W Arabii Środkowej i Północnej oddawano cześć bogini urodzaju i ziemi, o imieniu Ruda. Być może jej kult związany był także ze światem podziemnym. Posąg Rudy, w kształcie nagiej kobiety,...

Hermes

  Skrzydłonogi posłaniec pełnił funkcję herolda Zeusa, był patronem podróżników, kupców i złodziei. Dzięki jego pomysłowości życie ludzkie stało się bogatsze i weselsze.   Hermes, syn Zeusa i Mai, urodził się w Arkadii...

Dagan

Bóg pochodzenia prawdopodobnie zachodniosemickiego (syryjskiego). Cieszył się on wielką czcią nad środkowym Eufratem, przede wszystkim w Mari (dzis. Tell-Hariri) i w Tutul = (H)it. Po opanowaniu tych krajów przez dynastię...

Manaf

  Jednym z najważniejszych bóstw mekkańskich był Manaf (poł. wysoki, wyniosły). Jego funkcje nie są do tej pory znane, ale bardzo często jego imię spotykamy wśród przedmuzułniańskich imion teoforycznych. np. Abd...

Al-Fals

  Plemię Tajj czciło Al-Falsa, którego wyobrażał czerwony występ w czarnej skale o antropomorficznych kształtach. Jego świątynia była otoczona świętym obszarem zwanym hima, gdzie znajdowali azyl zbiegowie i uciekinierzy. Obok sanktuarium...

Centaury

  Centaury były inspiracją greckich pisarzy: występowały w wielu mitach, zwłaszcza Tezeuszu. Te porywcze, żyjące dziko w lasach Tesalii potwory, w górnej części ciała mające postać ludzką, a od pasa końską,...

Tanatos

  Tanatos młodzieńca, który pomimo swojej delikatnej urody budził wśród ludzi paniczny strach. Ten syn Nocy i bliźniaczy brat Hypnosa (boga snu) pełnił obowiązki samej śmierci, którą uosabiał, gdy na swych...

Orion

  Orion, syn Euryale (córki Minosa) i Posejdona. Był mężczyzną wyjątkowo urodziwym i tak olbrzymim, że gdy stąpał po dnie morza, miał głowę ponad falami. Jego pierwszą żoną była Side, która...

Nasr

  Poza trzema boginiami Koran wymienia jeszcze kilku innych idoli czczonych w czasach dżahilijji. Są to: Ja'uk, Jaghus, Nasr i Wadd. Nasr (pol. orzeł) był bóstwem jemeńskim, podobnie jak Wadd (pol....

Ciekawostki

Prev Next

Wizerunek Jezusa

Wizerunek Jezusa

Choć nie zachował się żaden prawdziwy wizerunek Jezusa, utrwaliło się wiele wzorców ikonograficznych prezentujących jego oblicze i postać. W tworzeniu kanonu wyobrażeń Chrystusa ikonografia wczesnochrześcijańska przejęła wiele elementów z rzymskiej...

Olimpia

Olimpia

Olimpia była prawdziwie nowoczesnym centrum sportu Zawodnicy mieli do dyspozycji wiele budowli stworzonych dla ich wygody. Wiadomo, że działała tam szkoła zapasów, boiska sportowe, gimnazjon, łaźnia, a także położony w...

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu

Budowa geologiczna Nazaretu i jego okolic charakteryzuje się istnieniem ogromnej liczby podziemnych grot, wykorzystywanych niegdyś jako magazyny czy izby, w których chroniono się przed upałami.

Zdradzona kobieta...

Zdradzona kobieta...

Jazon porzucił Medeę dla Glauke, ta owładnięta szałem zabiła rywalkę i własne dzieci.

Wieczernik

Wieczernik

Tradycja wczesnochrześcijańska zgodnie umieszcza Wieczernik - dom, w którym Chrystus z apostołami spożył Ostatnią Wieczerzę - na Syjonie (południowa część zachodniego wzgórza Jerozolimy). W IV w. wzniesiono tu pięcionawową bazylikę...

360 bogów

360 bogów

Arabowie czcili wiele bóstw - tradycja wspomina o360 posążkach idoli znajdujących się w mekkańskiej świątyni Al-Kaba.

Hermes

Hermes

Hermes w starożytności był przedstawiany jako chłopiec lub brodaty młody mężczyzna. Nosił grecki kapelusz z szerokim rondem (czasami znajdowały się na nim skrzydła), na nogach zaś miał uskrzydlone sandały. Wyglądem...

Historyczność Jezusa

Historyczność Jezusa

Pytanie o historyczność Jezusa jest jednym z najważniejszych od wieków. Obecnie już nikt nie wątpi w to, że Jezus żył wśród ludzi. Źródła pisane na ten temat nie są jednak...

Politeizm arabski

Politeizm arabski

Arabowie czcili wiele bóstw - tradycja wspomina o360posążkach idoli znajdujących się w mekkańskiej świątyni Al-Kaba.

Świątynia Jerozolimska

Świątynia Jerozolimska

Nic nie zachowało się ze Świątyni Jerozolimskiej oprócz części otaczających ją murów. Istnieje niewiele dokumentów ikonograficznych, raczej symbolicznie niż rzeczywiście przedstawiających to miejsce. Jednym z nich jest panel na ścianie...

Losowy cytat

Prev Next

Ibrahim ibn Adham

Ibrahim ibn Adham

Początkiem czci bożej jest rozmyślanie i milczenie z wyjątkiem wspominania Boga.

Heraklit

Heraklit

Tego świata, jednego i tego samego świata wszechrzeczy, nie stworzył nikt spośród bogów ani też nikt spośród ludzi, lecz był on zawsze, jest i będzie wiecznie żywym ogniem zapalającym się...

Richard J. Foster

Richard J. Foster

Serce Boga jest najbardziej wrażliwe i najczulsze ze wszystkich. Żaden akt nie pozostanie niezauważony, bez względu na to jak jest niewielki.

Ernest Renan

Ernest Renan

Islam pojawił się w historii w pełnym świetle, a jego korzenie widać na zewnątrz. Życie jego założyciela znamy równie dobrze, jak życie reformatorów XVI wieku. Możemy śledzić rok za rokiem...

Samuel Adams

Samuel Adams

To co świat oczekuje od chrześcijan, to to, że nadal pozostaną chrześcijanami.

Ksenofanes

Ksenofanes

Bóg jest wieczny, jeden, z każdej strony podobny, ograniczony, ma kształt kuli i odbiera wrażenia zmysłowe wszystkimi swoimi częściami.

Demokryt według Stobajosa

Demokryt według Stobajosa

Pierwsi ludzie, którzy o rozpadzie śmiertelnej natury nic nie wiedzą, ale mają świadomość swoich złych uczynków spełnionych za życia, męczą się w ciągu całego swego życia niepokojem i strachem, wymyślając...

S. Radakrishnan w „Filozofia indyjska”

S. Radakrishnan w „Filozofia indyjska”

Ludziom o łagodnym usposobieniu i refleksyjnym nastawieniu Indów nie wydawało się, iżby nagroda i kara mogły trwać wiecznie. Według ich pojęć uzyskanie przy pomocy pokuty odpuszczenia i oczyszczenia z kary...

Ksenofanes z Kolofonu

Ksenofanes z Kolofonu

Nie było ani nie będzie człowieka który by wiedział coś pewnego o bogach i o wszystkim, o czym mówię. Jeśliby nawet komuś udało się przypadkiem powiedzieć na ten temat coś...

Oświecenie Buddy

Oświecenie Buddy

„Wszelkie cierpienie na świecie polega na pragnieniu życia” i na kurczowym trzymaniu się istnienia

Kategoria: Judaizm
Opublikowano

W końcu IV w. p.n.e. judaizm znalazł się pod wpływem hellenizmu. W obliczu zagrożenia przez hellenizm judaizm uświadomił sobie swoją odrębność i oryginalność oraz wykazał szczególną żywotność, która wyraziła się w powstawaniu różnych ugrupowań oraz obszernej literatury religijnej, znanej z Qumran nad Morzem Martwym. Po zburzeniu świątyni jerozolimskiej przez Tytusa w 70 r. n.e. judaizm, pozbawiony świątyni, skupił swe życie wokół Tory i synagogi. Na czoło życia religijnego wysunęli się wówczas soferim (czyli „pisarze" lub „uczeni w piśmie"), którzy wyjaśniali zasady Tory i dostosowywali je do konkretnych sytuacji życiowych. Ich komentarze długo przekazywano tylko ustnie, aż wreszcie spisano je w pierwszej połowie III w. n.e. w języku hebrajskim. Powstał w ten sposób zbiór, zwany Miszna (co znaczy „nauka"). Miszna stała się zbiorem Prawa ustnego, w odróżnieniu od spisanego, zawartego w Biblii. Miszna składa się z sześciu części, czyli działów, a każdy z nich obejmuje z kolei szczegółowe traktaty. Jest ich ogółem 63. Misznę dalej komentowano, rozwijano, uzupełniano. Te późniejsze uzupełnienia nazwano Gemarą (co znaczy „zakończenie"), która wraz z Miszną składa się na Talmud, posiadający tak jak Miszna sześć działów i sześćdziesiąt trzy traktaty, regulujące wszystkie dziedziny życia jednostki oraz społeczności wyznawców judaizmu.

 

Talmud został spisany w języku aramejskim równolegle w Palestynie i w Babilonii. Skutkiem tego powstały dwa Talmudy, palestyński, zwany jerozolimskim i babiloński, różniące się objętością, tematyką, sposobem wykładu i językiem. Talmud jerozolimski, napisany w zachodnim dialekcie aramejskim, stanowi objętością jedną trzecią Talmudu babilońskiego. Metoda pierwszego jest bardziej prosta i przystępna. Jest ona dziełem palestyńskich uczonych skupionych wokół akademii w Tyberiadzie. Obejmuje głównie materiał prawny, czyli halachiczny. Prace nad tym Talmudem zakończono w IV w. n.e.

 

Talmud babiloński został napisany we wschodnim dialekcie aramejskim. Jest on dziełem działających w Babilonii amoraitów, skupionych wokół szkół, wśród których główną rolę odgrywały szkoły w Sura, Pumbedita i Nehardea. W Babilonii bowiem Żydzi cieszyli się wówczas znacznymi przywilejami i szeroką autonomią. Na ich czele stał egzylarcha (zarządca wygnania), któremu król perski nadał wielkie uprawnienia. Prace nad tym Talmudem zakończyły się około 500 r. Niemal jedną trzecią jego objętości stanowią hagady (opowiadania), na które składają się różne, nieraz fantastyczne opowieści, będące wyrazem całej świeckiej i religijnej wiedzy rabinów w owych czasach. Obydwa Talmudy stanowią wielkie dzieło religijno-prawne. Obok długich nieraz dyskusji, pełnych kazuistyki i scholastycznych rozważań, mamy w nich wypowiedzi suche i bardzo lakoniczne. Wszystko to spowite jest mnóstwem legend i budujących opowieści, relacji historycznych i różnych danych, od takich, które były wyrazem szczytowym ówczesnej nauki, aż po magiczne. Talmud reguluje wszystkie dziedziny życia tak jednostki, jak i społeczności wyznawców judaizmu.

 

Zamknięcie żydowskich szkół talmudycznych w Palestynie w IV w. sprawiło, że gmina żydowska w Babilonii wysunęła się na przodujące miejsce w judaizmie. W jej szkołach w VI wieku nadal pracowano nad Talmudem. Ustalony wówczas Talmud babiloński stał się podstawowym dziełem judaizmu, wyciskając na nim swoje charakterystyczne piętno. Zakończenie nad nim prac zamknęło ważny etap w rozwoju judaizmu. Jego wyłączną podstawą stało się wówczas Prawo, czyli Tora. W przekonaniu wyznawców judaizmu Tora była największym darem Boga dla jego wybranego ludu. Toteż każdy winien recytować codziennie przynajmniej kilka jej fragmentów, zwłaszcza te, które nakazują miłować Boga i jego przykazania (Powt. Pr. 6,4-9).

 

Nauka judaizmu talmudycznego, dotycząca przeznaczenia człowieka, przyjmowała wolność woli oraz zapłatę za wszystkie czyny w tym życiu i w przyszłym. Judaizm ten nadal oczekuje Mesjasza z domu Dawida, który przyjdzie wybawić lud i odbuduje świątynię oraz ustanowi swe królestwo na całej ziemi, skupiając w nim wszystkich ludzi. Idee te utrwalone w liturgii i dalej rozwinięte przez teologów judaizmu są do dziś głównymi ideami synagogi. Zarazem jednak judaizm rabiniczny stał się systemem praw obejmujących całe życie jego wyznawców. Całą ich działalność otoczył nakazami i zakazami, które wywodzą się z Biblii i głównie z Pięcioksięgu. Według tradycji żydowskiej przekazanej w Talmudzie (Makkot 23 b), wszystkich przykazań jest razem 613, z tego 248 pozytywnych, czyli nakazów, oraz 365 negatywnych, czyli zakazów.

 

Judaizm nie jest jednak tylko czystym legalizmem, gdyż kładzie też wielki nacisk na postawę moralną, sprowadzając wszystko ostatecznie do trzech najważniejszych zasad: studium Tory, zachowania przykazań i praktykowania miłości bliźniego.

 

Po zakończeniu kodyfikacji Talmudu nastąpił okres propagowania judaizmu talmudycznego i obrony przed atakami przeciwników. Pomiędzy VI i IX wiekiem przywódcy gminy babilońskiej zdołali rozpowszechnić Talmud wśród najbardziej odległych gmin żydowskich. Spowodowali też jego uznanie i przyjęcie we wszystkich gminach Azji, Europy i Afryki. Fakty te sprawiły, że w następnych wiekach ukształtowało się dość jednolite oblicze całego judaizmu.

 

Rozpowszechnienie Talmudu w gminach żydowskich w okresie od VI do IX w. n.e. przyczyniło się więc do ujednolicenia judaizmu, który odtąd określa się mianem talmudycznego. Doktryna judaizmu opiera się na Biblii (tylko Stary Testament) oraz na Talmudzie. Podstawową zasadą judaizmu jest wiara w jednego i jedynego Boga, będącego stwórcą świata i ojcem wszystkich ludzi, którzy winni mu oddać cześć. Do osiągnięcia zbawienia człowiek nie potrzebuje żadnego pośrednika, ale może je uzyskać sam przez modlitwę, pokutę, dobre uczynki i wypełnianie przykazań. Według judaizmu człowiek ma wolną wolę i może czynić dobrze lub źle, za co ponosi odpowiedzialność i osiąga nagrodę lub karę w tym życiu i w przyszłym. Judaizm głosi, że przez fakt zawarcia przymierza z Jahwe za pośrednictwem Mojżesza na Synaju Żydzi stali się jego umiłowanym ludem i są narodem wybranym przez Boga oraz że z tego narodu wyjdzie Mesjasz, który zbawi ludzkość.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaJudaizmHistoria Talmudu
| + -