Losowa postać

Prev Next

Muzy

  Piękne córki Zeusa i Mnemosyne, patronujące starożytnym sztukom i naukom, stanowiły nieodłączne towarzystwo Apolla. Artyści z niecierpliwością czekali na ich nadejście i pomoc w twórczych mękach...   ARTYBUTY ERATO (Umiłowana) - muza poezji miłosnej,...

Isaf i Na'ila

  Isaf i Na'ila to personifikacja płodności. Bóstwo czczone było w formie dwóch kamieni. Według legendy, pierwotnie była to para ludzi, którzy miłowali się w świątyni mekkańskiej, za co zostali zamienieni...

Folos

  Folos żył w grocie na terenie Epiru. Gdy Herakles przemierzał tę krainę, poprosił stwora, aby udzielił mu gościny. Ten przyjął herosa serdecznie, a gdy gość nieopatrznie poprosił o otworzenie bukłaka...

Nanna-Suen

Bóg księżyca, syn Enlila i Ninlil. Jego żoną została Nungil, a ich dziećmi byli bóg słońca Utu i Inana. Główne miejsce kultu Nanny-Suena to świątynia E-kisz-nugal w Urze.

Afrodyta

  Była patronką szczęśliwej miłości i najpiękniejszą ze wszystkich bogiń. Powstała z morskiej piany niedaleko Cypru. Najwyraźniej oczekiwano narodzin, skoro powitały ją Wdzięki, Uśmiechy i Igraszki, które odtąd nie odstępowały pięknej...

Enlil

Potężny bóg Enlil, „pan świetności, władca, bawół, wielka góra, znawca przeznaczenia, rozstrzygający losy”, występuje od początku jako wyłączny pan ziemi i może główny bóg Sumerów. Imię jego pierwotnie znaczyło może...

Hefajstos

  Upokarzany, kulawy i brzydki bóg ognia uczynił swoją domeną rzemiosło. Miał doskonały warsztat kowalski w czeluściach Etny. Tam w trudnej robocie kowalskiej pomagali mu jednoocy cyklopi.   Syn Zeusa i Hery miał...

Hestia

  Opiekunka ogniska domowego, Hestia, znana była z tego, że unikała konfliktów i poświęciła się czynieniu na świecie dobra. Nie opuszczała Olimpu, dlatego nie została główną bohaterką mitów.   Hestia była najstarszym z...

Ninhursag

Jedna z bogiń matek, znana jako matka bogów i matka-ziemia. Symbolizowała źródło wszelkiego życia oraz płodność ziemi. czczona była w świątyni E-mah w mieście Adab.

Inana

Królowa Niebios – najważniejsze bóstwo żeńskie Mezopotamii. Bogini miłości i walki oraz planety Wenus. Przekazy przedstawiają ją jako córkę Ana lub Nany. W żadnej z zachowanych opowieści nie ma wzmianki...

Ciekawostki

Prev Next

Ewangelia Jana

Ewangelia Jana

Ewangelista Jan przez wzniosłość teologii swojej Ewangelii porównany został do szybującego w górę orła.

Hermes

Hermes

Hermes w starożytności był przedstawiany jako chłopiec lub brodaty młody mężczyzna. Nosił grecki kapelusz z szerokim rondem (czasami znajdowały się na nim skrzydła), na nogach zaś miał uskrzydlone sandały. Wyglądem...

Arabski etos rycerski

Arabski etos rycerski

W okresie przedmuzułmańskim życiem beduinów na Półwyspie Arabskim kierował etos rycerski, nazywany ird lub muruwwa. Byfy to wszelkiego rodzaju nakazy tradycji dotyczące tego, co można by nazwać moralnością postępowania. Etos...

Łuk Tytusa

Łuk Tytusa

Relief na Łuku Tytusa w Rzymie ukazuje żołnierzy rzymskich z łupami zrabowanymi w Świątyni Jerozolimskiej po zdobyciu miasta w 70 r. n.e.  

Artemizjon

Artemizjon

Jest to najbardziej wysunięty na północ przylądek Eubei, wyspy na Morzu Egejskim. Nazwa wywodzi się od powstałej tam słynnej świątyni Artemidy. Jednak w 1926 r. z tamtejszych wód wyłowiono posąg...

Ojczyzna Arabów

Ojczyzna Arabów

Najstarsze dzieje Arabów i innych ludów semickich są związane z Półwyspem Arabskim, skąd ludy te rozprzestrzeniły się na rozległe obszary Bliskiego Wschodu i Aftyki Północnej.

Nabatejczycy

Nabatejczycy

Na północnym skraju Al-Hidżazu, na południe od Morza Martwego przez kilka wieków istniało królestwo założone przez Nabatejczyków (arab. Al-Anbat , gr. Napateu) ze stolicą w Petrze. Do dziś toczą się...

Zmierzch bohaterów

Zmierzch bohaterów

Tezeusz – jeden z największych bohaterów antycznej Grecji – skończył marnie. Został zrzucony ze skał na wyspie Skyros.

Betlejem

Betlejem

Betlejem to niewielkie miasto judzkie położone niedaleko Jerozolimy. Nad miejscem narodzenia Jezusa cesarz Konstantyn w IV w. n.e. wzniósł wspaniałą bazylikę.

Po nitce do kłębka

Po nitce do kłębka

Po śmierci syna Dedal ukrył się przed Minosem u króla Kokalosa. Jednak władca Krety nie dawał za wygrana, za wszelką cenę chciał odnaleźć genialnego wynalazcę W tym celu obmyślił podstęp....

Losowy cytat

Prev Next

1 P. 2, 13

1 P. 2, 13

Bądźcie poddani każdej ludzkiej władzy ze względu na Pana.

Heraklit

Heraklit

Tego świata, jednego i tego samego świata wszechrzeczy, nie stworzył nikt spośród bogów ani też nikt spośród ludzi, lecz był on zawsze, jest i będzie wiecznie żywym ogniem zapalającym się...

Jan Fischer

Jan Fischer

Dobry człowiek nie jest doskonały, dobry człowiek to człowiek uczciwy, wierny, i taki który bez wahania reaguje na głos Boga w swoim życiu.

Demokryt

Demokryt

Ludzie w modlitwach błagają bogów o zdrowie, a nie wiedzą, że sami w sobie mają nad nim władzę.

Mahamagalasuta

Mahamagalasuta

Okazywać pomoc rodzicom i troszczyć się czule o żonę i dzieci, mieć spokojną, unormowaną pracę, bo to naprawdę szczyt szczęścia.

Cyprian z Kartaginy

Cyprian z Kartaginy

Kto nie ma Kościoła za matkę, nie może mieć Boga za ojca.

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Playdassi Thera, mnich z Cejlonu

Buddyzm to system moralnego, mentalnego i intelektualnego treningu

Robert H. Schuller

Robert H. Schuller

Każdy głupi może liczyć ziarna w jabłku. Tylko Bóg może liczyć wszystkie jabłka w jednym nasionku.

C. S. Lewis

C. S. Lewis

Jeśli mamy wolę by tylko chodzić, to Bóg jest zadowolony z naszych potknięć.

Mistrz zen Dogen

Mistrz zen Dogen

 Bez niepokoju, jako ostrogi grzęźniemy w mieliznach życia, wciąż zamknięci w lochu naszych przymusowych popędów i podświadomych lęków

Kategoria: Judaizm
Opublikowano

Judaizm nie ma ściśle jednolitego kultu ani jednolitej i scentralizowanej hierarchii religijnej. Każda gmina (kahał) jest samodzielna, lecz może tworzyć związki z innymi gminami. Funkcjonariuszem gminy jest rabin, mający interpretować przepisy religijne. Nie jest on jednak kapłanem. Jest on nauczycielem i znawcą Tory pisanej i ustnej. Nie odgrywa on jednak żadnej roli w kulcie, gdzie reprezentantem gminy jest kantor (czyli chazan). Judaizm nie ma określonych dogmatów ani jednolitego „wyznania wiary", ale ma zasady oparte na Biblii i Talmudzie, które wyznawcy muszą przyjmować pod groźbą ekskomuniki (cherem). Usystematyzował je w średniowieczu Mojżesz Majmonides (1135-1204), który ustalił podstawowe artykuły wiary judaizmu:

1) istnieje Bóg Stwórca;

2) Bóg jest jeden;

3) Bóg jest bezcielesny;

4) Bóg jest wieczny;

5) tylko Bóg sam ma prawo do oddawania mu kultu i czci;

6) prorocy byli wysłańcami Boga i dlatego należy wierzyć ich słowom;

7) Mojżesz jest największym z wszystkich proroków;

8) Bóg objawił Prawo Mojżeszowi na Synaju;

9) Prawo objawione przez Boga nigdy się nie zmieni;

10) Bóg jest wszechwiedzący;

11) człowiek otrzyma zapłatę za swe uczynki na tym i na drugim świecie;

12) należy wierzyć w nadejście Mesjasza;

13) należy wierzyć w zmartwychwstanie zmarłych.

 

Przyjęcie tych prawd wiary, wydedukowanych w zasadzie poprzez spekulacje filozoficzne uczynił Majmonides warunkiem osiągnięcia wiecznego szczęścia.

 

Mojżesz Majmonides zebrał też w swej Sefer micwot („Księga Przykazań") wszystkie przykazania judaizmu w liczbie 613 (248 nakazów i 365 zakazów), o których wspomina już Talmud babiloński, obowiązujących wyznawców judaizmu. Polegają one głównie na przestrzeganiu obrzezania, szabatu (od zachodu słońca w piątek do zachodu słońca w sobotę), przepisów pokarmowych (tzn. powstrzymywanie się od spożywania mięsa pewnych zwierząt, np. wieprzowiny i innych zakazanych w Starym Testamencie) oraz świąt i postów.

 

Kult judaizmu, odprawiany w synagogach, polega głównie na czytaniu tekstów Tory i innych ksiąg biblijnych oraz ich wyjaśnianiu w połączeniu z różnymi modlitwami oraz śpiewami.

 

W Polsce historycznie głównym ośrodkiem judaizmu był Kraków, gdzie zachowały się cenne budowle zabytkowe tej religii. W dawnej stolicy Polski w XVI wieku żył wielki uczony żydowski rabbi Mojżesz Isserles (1525-1572), który wywarł wielki wpływ na kształt i formę religii żydowskiej w Europie północnej i wschodniej wśród Żydów, określanych mianem aszkenazyjczyków. Dostosował bowiem do ich zwyczajów opracowany przez Józefa Karo (1488-1575), przebywającego od 1536 r. w Cefat w Palestynie, przedstawiciela Żydów sefardyjskich (czyli hiszpańskich), kodeks praw i praktyk judaizmu, znany pod tytułem Szulchan aruch („Stół przygotowany"), oparty na jego wcześniejszym dziele Beit Josef („Dom Józefa"), będącym komentarzem do zbioru nauk średniowiecznego uczonego Jakuba Ben Aszera (1270-1343) Arba Turim („Cztery rzędy"). Dzieło to składa się z czterech części: 

1) Orach chajjim („Droga życia") omawia codzienne obowiązki człowieka, także błogosławieństwa, modlitwy, święcenie soboty, świąt itp.;

2) Jore dea („Nauczyciel wiedzy, poznania"), obejmuje prawa rytualne, przepisy pokarmowe, zasady dotyczące ślubów, żałoby itp.;

3) Ewen ha-ezer („Kamień pomocy") zawiera prawa i przepisy regulujące sprawy życia rodzinnego, rozwodów itp.;

4) Choszen miszpat („Napierśnik sądu") stanowi zbiór praw cywilnych, a więc regulujących życie wyznawców także w sprawach świeckich.

 

Ten zbiór szybko przyjął się wśród wszystkich Żydów i stał podstawą innych podobnych dzieł, w tym i Szulcha aruch, opracowanego przez Józefa Karo. Do tego dzieła Mojżesz Isserles napisał komentarz, w którym zebrał swoje uwagi i uzupełnienia, uwzględniające zwyczaje aszkenazyjskie i nadał mu tytuł Mappa („Obrus"). Napisał też własny komentarz do „Czterech rzędów" Jakuba Ben Aszera, zatytułowany Darke Mosze („Drogi Mojżesza"). Mojżesz Isserles miał szerokie zainteresowania. Zajmował się też filozofią, astronomią, kabałą i problematyką nauk świeckich. Zdobył wielki autorytet wśród swych współwyznawców, którzy nadali mu przydomek Majmonides Północy.

 

Judaizm jest religią o specyficznym charakterze, gdyż mimo pierwiastków uniwersalistycznych pozostał religią narodową Żydów (termin ten określa zarówno wyznawcę, jak i członka narodu). Liczy ona obecnie ok. 15 milionów wyznawców. Każdego, kto do niej przystępuje lub kto urodził się z matki Żydówki, uważa się automatycznie za Żyda.

 

Religia ta, wyrażając tęsknotę narodu pozbawionego swej ojczyzny do odzyskania prastarej ziemi swego pochodzenia i niepodległego bytu, rozwinęła specyficzny mesjanizm oraz inspirowała akcje nacjonalistyczne stając się inicjatorką ruchu zwanego syjonizmem. Miał początkowo on charakter religijny. Dopiero w końcu XIX w. przybrał zorganizowany charakter polityczny i związał się z ideologią burżuazyjną. Ruch ten, wykorzystując poparcie mocarstw kolonialnych, uzyskał najpierw możność założenia w Palestynie „siedziby narodowej" (Deklaracja Balfoura, 1917), a po drugiej wojnie światowej, w 1948 r. doprowadził do powstania w Palestynie żydowskiego państwa pod nazwą Izrael. Powstanie tego państwa istotnie rzutuje na charakter religii judaistycznej, choć w jego granicach mieszka zaledwie ok. 3,5 miliona Żydów. Państwo to bowiem stało się silnym ośrodkiem religijnym narodu żydowskiego, popieranym przez Stany Zjednoczone, będące największym skupiskiem Żydów. Żyje ich tam bowiem ok. 6 milionów, aczkolwiek ich poglądy religijne są dość zróżnicowane.

 

Oparte na Biblii oraz Talmudzie i ustalone w średniowieczu przez Mojżesza Majmonidesa zasady doktrynalne i moralne religii żydowskiej złożyły się na judaizm talmudyczny, zwany też ortodoksyjnym, w którym powstał w XVIII w. na ziemiach polskich kierunek zwany chasydyzmem. Wówczas to pojawiły się w judaizmie nowe tendencje modernizacyjne.

 

Jedną z nich jest judaizm reformowany, który utrzymuje, że niektóre nakazy zawarte w Biblii i Talmudzie są nieaktualne, a inne należy dostosować do zmieniających się warunków współczesnego życia. Zarzuca on wiarę w przyjście Mesjasza i utrzymuje, że judaizm jest tylko religią, a ojczyzną Żydów są kraje ich pobytu. Kierunek ten odrzucał ideę budowy odrębnego państwa żydowskiego, ale w 1937 r. część jego zwolenników zmieniła stanowisko i poparła syjonizm polityczny. W kulcie kierunek ten wprowadził zmiany wzorowane na chrześcijaństwie (np. organy w synagodze). Wprowadził też większe uprawnienia dla kobiet (wspólna modlitwa z mężczyznami w synagodze, konfirmacja dziewcząt, sprawowanie funkcji rabina).

 

Inną próbą modernizacji jest judaizm konserwatywny. Przyjmuje on potrzebę zmian dawnych zasad, głosi odrębność narodową Żydów i konieczność zachowania żydowskiego sposobu życia. Głosi też potrzebę państwa żydowskiego i wskrzeszenia języka hebrajskiego jako języka wszystkich Żydów. Kierunek ten popiera w pełni syjonizm polityczny. W kulcie dopuszcza różne formy od ortodoksyjnych do reformowanych.

 

Wreszcie jest także judaizm liberalny, zwany też postępowym, uważający zasady religijne za zbiór tradycji, które w ciągu dziejów pomogły Żydom zachować odrębność narodową, ale dziś straciły swe znaczenie i dlatego można ich nie przestrzegać w życiu codziennym. Wielu jego zwolenników jest praktycznie bezwyznaniowcami. Kierunek ten także popiera teraz syjonizm polityczny, choć w początkach nim się nie interesował.

 

W samym Izraelu judaizm jest religią panującą, państwową i wywiera znaczny wpływ w życiu społecznym.

 

Judaizm jest religią, której podstawę stanowi system prawno-obyczajowy. Jej zasady doktrynalne są stosunkowo proste, a różnice wynikają głównie z odmiennych interpretacji prawnych. Nie są one jednak tak głębokie, aby naruszały istotę judaizmu. Przedstawiciele różnych odłamów tej religii nawiązywali już od 1946 r. kontakty z chrześcijaństwem. Ich skutkiem były koła współpracy, które rozprzestrzeniły się w wielu krajach i spowodowały to, że Światowa Rada Kościołów wydała specjalny dokument na temat judaizmu, a drugi Sobór Watykański zajął się też stosunkiem do Żydów. Wprawdzie Sobór nie uchwalił odrębnej deklaracji, ale poświęcił judaizmowi sporo miejsca w deklaracji na temat religii niechrześcijańskich.

 

W 1974 r. papież Paweł VI powołał przy Sekretariacie do Spraw Jedności Chrześcijan Komisję do Spraw Stosunków Religijnych z Judaizmem. Komisja ta kilkakrotnie wydawała wskazówki mające regulować wzajemne odniesienia wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz wyznawców judaizmu, aby naprawić nie najlepsze w ciągu dziejów stosunki pomiędzy wyznawcami obu tych opartych na Biblii religii.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaJudaizmZasady Judaizmu
| + -