Losowa postać

Prev Next

Sfinks

  Grecki Sfinks był rodzaju żeńskiego. Miał podobnie jak Sfinks egipski ciało lwa, głowę ludzką, skrzydła orła i jaszczurczy ogon. Jego pochodzenie nie jest jasne- zdaniem Hezjoda rodzicami Sfinksa byli Chimera...

Amazonki

  To mityczne plemię żyło gdzieś na północny wschód od Hellady. Ich królestwo umiejscawiano początkowo w dzikiej Tracji, potem u wybrzeży Morza Czarnego, a wreszcie, kiedy i tamte okolice zostały zbadane,...

Afrodyta

  Była patronką szczęśliwej miłości i najpiękniejszą ze wszystkich bogiń. Powstała z morskiej piany niedaleko Cypru. Najwyraźniej oczekiwano narodzin, skoro powitały ją Wdzięki, Uśmiechy i Igraszki, które odtąd nie odstępowały pięknej...

Plejady

  Zebrane w gromadkę siedmiu gwiazd Plejady, córki tytana Atlasa, trzymają się razem. Ich imiona brzmiały: Elektra, Maja, Tajgete, Kelajno, Alkione, Sterope i Merope. Były żonami bogów, wszystkie urodziły sławnych synów,...

Muzy

  Piękne córki Zeusa i Mnemosyne, patronujące starożytnym sztukom i naukom, stanowiły nieodłączne towarzystwo Apolla. Artyści z niecierpliwością czekali na ich nadejście i pomoc w twórczych mękach...   ARTYBUTY ERATO (Umiłowana) - muza poezji miłosnej,...

Orion

  Orion, syn Euryale (córki Minosa) i Posejdona. Był mężczyzną wyjątkowo urodziwym i tak olbrzymim, że gdy stąpał po dnie morza, miał głowę ponad falami. Jego pierwszą żoną była Side, która...

Enlil

Potężny bóg Enlil, „pan świetności, władca, bawół, wielka góra, znawca przeznaczenia, rozstrzygający losy”, występuje od początku jako wyłączny pan ziemi i może główny bóg Sumerów. Imię jego pierwotnie znaczyło może...

Cerber

  Cerbera przedstawiano zwykle jako psa o trzech głowach węży (według Hezjoda miał głów 50), który pilnując wejścia do groty nad brzegiem Styksu, wpuszczał dusze zmarłych do podziemi, ale nie pozwalał...

Al-Uzza

  Obok Hubala ważną rolę odgrywały boginie uważane za córki lub żony Hubala, wymieniane w Koranie jako Al-Lat, Manat i AI-Uzza, Al-Lat. Al-Uzza, czyli Wszechmocna, opiekunka planety Wenus, znana także w...

Demeter

  Przedstawiana z bukietem kłosów, była uosobieniem życia osiadłego, ładu społecznego i macierzyństwa. Jej mądre czyny i postanowienia zmieniły świat ludzi na lepszy   Demeter była córką Kronosa i Rei. Tak samo jak...

Ciekawostki

Prev Next

Śmierć i zmartwychwstanie Jezusa

Śmierć i zmartwychwstanie Jezusa

Śmierć i zmartwychwstanie Jezusa stanowią dla chrześcijan najważniejszy etap jego działalności i podstawę wiary. W świetle prawa rzymskiego Mesjasz umierał jako wichrzyciel, w sposób przewidziany dla największych zbrodniarzy.

Zdradzona kobieta...

Zdradzona kobieta...

Jazon porzucił Medeę dla Glauke, ta owładnięta szałem zabiła rywalkę i własne dzieci.

Ewangelia Marka

Ewangelia Marka

Symbolem Ewangelisty Marka jest władca pustyni - lew, gdyż swą Ewangelię autor ten rozpoczyna od opisu pobytu Jana Chrzciciela na pustyni.

Wielkie Dionizje

Wielkie Dionizje

Wielkie Dionizje ku czci boga urodzaju do urzędowego kalendarza Aten wprowadził Pizystrat.

Ewangelia Jana

Ewangelia Jana

Ewangelista Jan przez wzniosłość teologii swojej Ewangelii porównany został do szybującego w górę orła.

Artemizjon

Artemizjon

Jest to najbardziej wysunięty na północ przylądek Eubei, wyspy na Morzu Egejskim. Nazwa wywodzi się od powstałej tam słynnej świątyni Artemidy. Jednak w 1926 r. z tamtejszych wód wyłowiono posąg...

Wizerunek Jezusa

Wizerunek Jezusa

Choć nie zachował się żaden prawdziwy wizerunek Jezusa, utrwaliło się wiele wzorców ikonograficznych prezentujących jego oblicze i postać. W tworzeniu kanonu wyobrażeń Chrystusa ikonografia wczesnochrześcijańska przejęła wiele elementów z rzymskiej...

Świątynia Jerozolimska

Świątynia Jerozolimska

Nic nie zachowało się ze Świątyni Jerozolimskiej oprócz części otaczających ją murów. Istnieje niewiele dokumentów ikonograficznych, raczej symbolicznie niż rzeczywiście przedstawiających to miejsce. Jednym z nich jest panel na ścianie...

Ojczyzna Arabów

Ojczyzna Arabów

Najstarsze dzieje Arabów i innych ludów semickich są związane z Półwyspem Arabskim, skąd ludy te rozprzestrzeniły się na rozległe obszary Bliskiego Wschodu i Aftyki Północnej.

Arabski etos rycerski

Arabski etos rycerski

W okresie przedmuzułmańskim życiem beduinów na Półwyspie Arabskim kierował etos rycerski, nazywany ird lub muruwwa. Byfy to wszelkiego rodzaju nakazy tradycji dotyczące tego, co można by nazwać moralnością postępowania. Etos...

Losowy cytat

Prev Next

Ksenofanes

Ksenofanes

Bóg jest wieczny, jeden, z każdej strony podobny, ograniczony, ma kształt kuli i odbiera wrażenia zmysłowe wszystkimi swoimi częściami.

Oscar Wilde

Oscar Wilde

Jak inaczej, niż przez złamane serce może Chrystus Pan wchodzić w nie?

Richard J. Foster

Richard J. Foster

Serce Boga jest najbardziej wrażliwe i najczulsze ze wszystkich. Żaden akt nie pozostanie niezauważony, bez względu na to jak jest niewielki.

mistrz zen Dogen

mistrz zen Dogen

Poznać siebie samego oznacza o sobie zapomnieć

Seneka

Seneka

Ten jest mały i nikczemny, który się sprzeciwia, który źle myśli o porządku świata i woli poprawiać bogów niż siebie.

Stary tekst buddyjski

Stary tekst buddyjski

Stolarze kształtują drewno zgodnie ze swoimi życzeniami, mądrzy ludzie kształtują siebie

Hab. 2, 4

Hab. 2, 4

A sprawiedliwy żyć będzie z wiary (czy: przez wiarę).

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ani ogień, ani wiatr, narodziny, ani śmierci nie mogą wymazać naszych dobrych uczynków.

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Ludzie z opiniami, tylko kręcą się i kłopoczą wzajemnie.

Nauki Buddy

Nauki Buddy

Umysł jest wszystkim. O czym myślimy, tym się stajemy.

Kategoria: Judaizm
Opublikowano

Judaizm nie ma ściśle jednolitego kultu ani jednolitej i scentralizowanej hierarchii religijnej. Każda gmina (kahał) jest samodzielna, lecz może tworzyć związki z innymi gminami. Funkcjonariuszem gminy jest rabin, mający interpretować przepisy religijne. Nie jest on jednak kapłanem. Jest on nauczycielem i znawcą Tory pisanej i ustnej. Nie odgrywa on jednak żadnej roli w kulcie, gdzie reprezentantem gminy jest kantor (czyli chazan). Judaizm nie ma określonych dogmatów ani jednolitego „wyznania wiary", ale ma zasady oparte na Biblii i Talmudzie, które wyznawcy muszą przyjmować pod groźbą ekskomuniki (cherem). Usystematyzował je w średniowieczu Mojżesz Majmonides (1135-1204), który ustalił podstawowe artykuły wiary judaizmu:

1) istnieje Bóg Stwórca;

2) Bóg jest jeden;

3) Bóg jest bezcielesny;

4) Bóg jest wieczny;

5) tylko Bóg sam ma prawo do oddawania mu kultu i czci;

6) prorocy byli wysłańcami Boga i dlatego należy wierzyć ich słowom;

7) Mojżesz jest największym z wszystkich proroków;

8) Bóg objawił Prawo Mojżeszowi na Synaju;

9) Prawo objawione przez Boga nigdy się nie zmieni;

10) Bóg jest wszechwiedzący;

11) człowiek otrzyma zapłatę za swe uczynki na tym i na drugim świecie;

12) należy wierzyć w nadejście Mesjasza;

13) należy wierzyć w zmartwychwstanie zmarłych.

 

Przyjęcie tych prawd wiary, wydedukowanych w zasadzie poprzez spekulacje filozoficzne uczynił Majmonides warunkiem osiągnięcia wiecznego szczęścia.

 

Mojżesz Majmonides zebrał też w swej Sefer micwot („Księga Przykazań") wszystkie przykazania judaizmu w liczbie 613 (248 nakazów i 365 zakazów), o których wspomina już Talmud babiloński, obowiązujących wyznawców judaizmu. Polegają one głównie na przestrzeganiu obrzezania, szabatu (od zachodu słońca w piątek do zachodu słońca w sobotę), przepisów pokarmowych (tzn. powstrzymywanie się od spożywania mięsa pewnych zwierząt, np. wieprzowiny i innych zakazanych w Starym Testamencie) oraz świąt i postów.

 

Kult judaizmu, odprawiany w synagogach, polega głównie na czytaniu tekstów Tory i innych ksiąg biblijnych oraz ich wyjaśnianiu w połączeniu z różnymi modlitwami oraz śpiewami.

 

W Polsce historycznie głównym ośrodkiem judaizmu był Kraków, gdzie zachowały się cenne budowle zabytkowe tej religii. W dawnej stolicy Polski w XVI wieku żył wielki uczony żydowski rabbi Mojżesz Isserles (1525-1572), który wywarł wielki wpływ na kształt i formę religii żydowskiej w Europie północnej i wschodniej wśród Żydów, określanych mianem aszkenazyjczyków. Dostosował bowiem do ich zwyczajów opracowany przez Józefa Karo (1488-1575), przebywającego od 1536 r. w Cefat w Palestynie, przedstawiciela Żydów sefardyjskich (czyli hiszpańskich), kodeks praw i praktyk judaizmu, znany pod tytułem Szulchan aruch („Stół przygotowany"), oparty na jego wcześniejszym dziele Beit Josef („Dom Józefa"), będącym komentarzem do zbioru nauk średniowiecznego uczonego Jakuba Ben Aszera (1270-1343) Arba Turim („Cztery rzędy"). Dzieło to składa się z czterech części: 

1) Orach chajjim („Droga życia") omawia codzienne obowiązki człowieka, także błogosławieństwa, modlitwy, święcenie soboty, świąt itp.;

2) Jore dea („Nauczyciel wiedzy, poznania"), obejmuje prawa rytualne, przepisy pokarmowe, zasady dotyczące ślubów, żałoby itp.;

3) Ewen ha-ezer („Kamień pomocy") zawiera prawa i przepisy regulujące sprawy życia rodzinnego, rozwodów itp.;

4) Choszen miszpat („Napierśnik sądu") stanowi zbiór praw cywilnych, a więc regulujących życie wyznawców także w sprawach świeckich.

 

Ten zbiór szybko przyjął się wśród wszystkich Żydów i stał podstawą innych podobnych dzieł, w tym i Szulcha aruch, opracowanego przez Józefa Karo. Do tego dzieła Mojżesz Isserles napisał komentarz, w którym zebrał swoje uwagi i uzupełnienia, uwzględniające zwyczaje aszkenazyjskie i nadał mu tytuł Mappa („Obrus"). Napisał też własny komentarz do „Czterech rzędów" Jakuba Ben Aszera, zatytułowany Darke Mosze („Drogi Mojżesza"). Mojżesz Isserles miał szerokie zainteresowania. Zajmował się też filozofią, astronomią, kabałą i problematyką nauk świeckich. Zdobył wielki autorytet wśród swych współwyznawców, którzy nadali mu przydomek Majmonides Północy.

 

Judaizm jest religią o specyficznym charakterze, gdyż mimo pierwiastków uniwersalistycznych pozostał religią narodową Żydów (termin ten określa zarówno wyznawcę, jak i członka narodu). Liczy ona obecnie ok. 15 milionów wyznawców. Każdego, kto do niej przystępuje lub kto urodził się z matki Żydówki, uważa się automatycznie za Żyda.

 

Religia ta, wyrażając tęsknotę narodu pozbawionego swej ojczyzny do odzyskania prastarej ziemi swego pochodzenia i niepodległego bytu, rozwinęła specyficzny mesjanizm oraz inspirowała akcje nacjonalistyczne stając się inicjatorką ruchu zwanego syjonizmem. Miał początkowo on charakter religijny. Dopiero w końcu XIX w. przybrał zorganizowany charakter polityczny i związał się z ideologią burżuazyjną. Ruch ten, wykorzystując poparcie mocarstw kolonialnych, uzyskał najpierw możność założenia w Palestynie „siedziby narodowej" (Deklaracja Balfoura, 1917), a po drugiej wojnie światowej, w 1948 r. doprowadził do powstania w Palestynie żydowskiego państwa pod nazwą Izrael. Powstanie tego państwa istotnie rzutuje na charakter religii judaistycznej, choć w jego granicach mieszka zaledwie ok. 3,5 miliona Żydów. Państwo to bowiem stało się silnym ośrodkiem religijnym narodu żydowskiego, popieranym przez Stany Zjednoczone, będące największym skupiskiem Żydów. Żyje ich tam bowiem ok. 6 milionów, aczkolwiek ich poglądy religijne są dość zróżnicowane.

 

Oparte na Biblii oraz Talmudzie i ustalone w średniowieczu przez Mojżesza Majmonidesa zasady doktrynalne i moralne religii żydowskiej złożyły się na judaizm talmudyczny, zwany też ortodoksyjnym, w którym powstał w XVIII w. na ziemiach polskich kierunek zwany chasydyzmem. Wówczas to pojawiły się w judaizmie nowe tendencje modernizacyjne.

 

Jedną z nich jest judaizm reformowany, który utrzymuje, że niektóre nakazy zawarte w Biblii i Talmudzie są nieaktualne, a inne należy dostosować do zmieniających się warunków współczesnego życia. Zarzuca on wiarę w przyjście Mesjasza i utrzymuje, że judaizm jest tylko religią, a ojczyzną Żydów są kraje ich pobytu. Kierunek ten odrzucał ideę budowy odrębnego państwa żydowskiego, ale w 1937 r. część jego zwolenników zmieniła stanowisko i poparła syjonizm polityczny. W kulcie kierunek ten wprowadził zmiany wzorowane na chrześcijaństwie (np. organy w synagodze). Wprowadził też większe uprawnienia dla kobiet (wspólna modlitwa z mężczyznami w synagodze, konfirmacja dziewcząt, sprawowanie funkcji rabina).

 

Inną próbą modernizacji jest judaizm konserwatywny. Przyjmuje on potrzebę zmian dawnych zasad, głosi odrębność narodową Żydów i konieczność zachowania żydowskiego sposobu życia. Głosi też potrzebę państwa żydowskiego i wskrzeszenia języka hebrajskiego jako języka wszystkich Żydów. Kierunek ten popiera w pełni syjonizm polityczny. W kulcie dopuszcza różne formy od ortodoksyjnych do reformowanych.

 

Wreszcie jest także judaizm liberalny, zwany też postępowym, uważający zasady religijne za zbiór tradycji, które w ciągu dziejów pomogły Żydom zachować odrębność narodową, ale dziś straciły swe znaczenie i dlatego można ich nie przestrzegać w życiu codziennym. Wielu jego zwolenników jest praktycznie bezwyznaniowcami. Kierunek ten także popiera teraz syjonizm polityczny, choć w początkach nim się nie interesował.

 

W samym Izraelu judaizm jest religią panującą, państwową i wywiera znaczny wpływ w życiu społecznym.

 

Judaizm jest religią, której podstawę stanowi system prawno-obyczajowy. Jej zasady doktrynalne są stosunkowo proste, a różnice wynikają głównie z odmiennych interpretacji prawnych. Nie są one jednak tak głębokie, aby naruszały istotę judaizmu. Przedstawiciele różnych odłamów tej religii nawiązywali już od 1946 r. kontakty z chrześcijaństwem. Ich skutkiem były koła współpracy, które rozprzestrzeniły się w wielu krajach i spowodowały to, że Światowa Rada Kościołów wydała specjalny dokument na temat judaizmu, a drugi Sobór Watykański zajął się też stosunkiem do Żydów. Wprawdzie Sobór nie uchwalił odrębnej deklaracji, ale poświęcił judaizmowi sporo miejsca w deklaracji na temat religii niechrześcijańskich.

 

W 1974 r. papież Paweł VI powołał przy Sekretariacie do Spraw Jedności Chrześcijan Komisję do Spraw Stosunków Religijnych z Judaizmem. Komisja ta kilkakrotnie wydawała wskazówki mające regulować wzajemne odniesienia wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz wyznawców judaizmu, aby naprawić nie najlepsze w ciągu dziejów stosunki pomiędzy wyznawcami obu tych opartych na Biblii religii.

Jeste tutaj:   ProemialBibliotekaJudaizmZasady Judaizmu
| + -